Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Kultura KOMU MACHA MANEKI-NEKO?

zagadkowe-zjawiska-swiata.blogspot.com

01.11.2013 | 06:00
Autor: Anna Kołowiecka

Krótko o jednym z najpopularniejszych, japońskich kotów.

Wizerunek kotka z uniesioną ku górze prawą, lub lewą łapką znany jest dziś niemal na całym świecie. Powszechnie też wiadomo, że kot taki ma przynosić szczęście, dlatego właśnie jest dosyć popularnym prezentem. Jest to także jeden z najbardziej znanych i lubianych kotów w Japonii. Można się na niego natknąć niemal wszędzie: wita klientów w sklepowym wejściu, zaprasza do restauracji... Przykłady można mnożyć bez końca. Skąd się wziął? Co znaczą poszczególne elementy jego wyglądu? Po co macha łapką? Jakie opowieści wiążą się z tym kotem? W niniejszym artykule każdy miłośnik japońskich kotów znajdzie odpowiedź na wiele podobnych pytań. 

Zacznijmy jednak od nazwy. Słowo maneki-neko (招き猫) jest zbitką dwóch wyrazów. Patrząc od końca: drugi człon nazwy - neko () - w języku polskim znaczy po prostu "kot", pierwszy zaś - maneki (招き) - pochodzi od czasownika maneku, którego jedno ze znaczeń można przetłumaczyć jako "zapraszać". Tak więc mamy do czynienia z "kotem zapraszającym". Co, lub kogo jednak taki kot zaprasza i jak to robi?

Cała sprawa rozbija się o gest, który wykonuje maneki-neko. Charakterystyczne machanie łapką, do złudzenia przypominające ruch, który wykonują koty, gdy myją sobie pyszczek, ma być właśnie takim zaproszeniem. Warto w tym miejscu dodać, że taki przywołujący kogoś gest wygląda w Japonii niemal dokładnie odwrotnie, niż w krajach europejskich - jest wykonywany dłonią z palcami skierowanymi do dołu, nie ku górze. Jeśli dodamy, ze taki machający łapką kot stoi - jak już zostało wspomniane - przy wejściu do sklepu, czy restauracji, nietrudno się domyślić, ze "wita" on potencjalnych klientów, a co za tym idzie i ich pieniądze (które przy odrobinie szczęścia w niedługim czasie mogą stać się, przynajmniej w części, dobrem należącym do właściciela takiego sklepu, czy restauracji). 

Maneki-neko w restauracji

Źródło: Lucky cat - Maneki neko

Kocie opowieści

Z pochodzeniem maneki-neko związanych jest wiele legend. Jedna z nich ma swoje początki w świątyni Gotokuji, obecnie znajdującej się na przedmieściach Tokio. Wedle dostępnych przekazów, mnich, opiekujący się powoli podupadającą świątynią, pewnego dnia przygarnął kota. Doglądał go i karmił aż do czasu, kiedy zabrakło jedzenia na tyle, że nie mógł już tego robić. Tama - tak bowiem zwał się ów kot - musiał sam zadbać o siebie. W poszukiwaniu pożywienia przeszedł kawałek drogi. Nie uszedł jednak daleko. Wiedziony jakimiś kocimi instynktami usiadł przy drodze i rozpoczął swoją rytualną toaletę. Traf chciał, że nieopodal, pod drzewem, zatrzymał się senior tamtejszego rodu -  Ii Naosuke, wraz ze swą świtą. Zbliżała się burza i ludzie będący w podróży szukali schronienia. Tama, gdy został zauważony, był akurat w trakcie mycia pyszczka. Gest ten, jak już wcześniej wspomniano, przypomina japoński gest przywoływania. Wedle legendy grupa podróżnych zbliżyła się do kota i w tym samym momencie piorun trafił w drzewo, pod którym stali jeszcze chwilę wcześniej. Wdzięczny za uratowanie życia  Ii Naosuke wziął pod opiekę świątynię, ratując ją tym samym od upadku. Od tamtej pory Gotokuji kojarzona jest z kotem, który niegdyś się jej przysłużył.

Istnieją także inne podania opowiadające o maneki-neko. Występują w nich zarówno samurajowie, gejsze, jak i prosta kobieta. Wszystkie te opowieści łączy jednak wyjątkowa rola, jaką odegrały w nich koty i to, że dla upamiętnienia tychże, powstały figurki, które dziś nazywa się właśnie maneki-neko.

Kocia świątynka na terenie Gotokuji

Źródło: Lucky cat - Maneki neko

Jak wygląda?

Z wyglądu maneki-neko przypomina koty z rasy japoński bobtail. Łączy go z tą rasą między innymi brak długiego ogona i wyraźne, sterczące uszy, a także jedno z ubarwień, z jakiego jest dziś najbardziej znany. Zarówno japoński bobtail, jak i tytułowy kotek (w jednym z wariantów, o których będzie mowa później) mają często futro w trzech kolorach: białe, miejscami pokryte czarnymi i rudo-brązowymi plamami. Nie bez powodu duża część kocich figurek malowana jest właśnie w ten sposób: w Japonii uważa się, że trójkolorowe koty przynoszą wyjątkowe szczęście. Przyczyną takiego stanu rzeczy jest to, że nieczęsto widuje się trójkolorowe koty. Stąd właśnie przesąd mówiący, że każdy, kto zobaczy takiego kota będzie miał wyjątkowe szczęście. Natomiast możliwość postawienia tak ubarwionego zwierza na półce, czy przy wejściu do sklepu, gdzie może gościć przez cały czas, gwarantuje wręcz niewyczerpane pokłady szczęścia. Prawda? Warto dodać, iż obecnie wiadomo, że trzy kolory u kotów (różnych ras) wynikają ze specyficznej rzadkiej kombinacji genów, które mogą wystąpić tylko u kociczek.

Jak już zostało wspomniane wcześniej, nie jest to jedyny wariant kolorystyczny, w jakim publicznie pokazuje się maneki-neko (nie jest to także jedyne umaszczenie, w jakim występuje wspomniany wcześniej bobtail, jednak to już temat na zupełnie inną opowieść). Opcji jest wiele, a duża część z nich niesie ze sobą dodatkowe znaczenie. I tak na przykład, prócz wymienionego już trójkolorowego maneki-neko mamy koty białe, zielone, czarne, pozłacane, różowe... Zgadza się, różowe też. Biel oznacza tu niewinność, zieleń - dobre zdrowie, złoto - bogactwo, czarny zaś ma za zadanie odpędzać demony. Z jakiegoś powodu jest on szczególnie popularny wśród kobiet. Ostatni - wyjątkowo kawaii - ma przynosić szczęście w miłości. Z dużym prawdopodobieństwem można stwierdzić, że ten rodzaj maneki-neko jest szczególnie popularny w tej samej grupie społecznej, co jego poprzednik. 

Inną charakterystyczną cechą maneki-neko jest czerwona chusteczka, przewiązana na szyi i złoty dzwoneczek. W łapkach maneki-neko trzyma monetę, rybkę (tutaj: symbol obfitości) albo tabliczkę z napisem. Słowa umieszczone na takich tabliczkach także mogą być różne i mają symbolizować szczęście lub te dobra, które maneki-neko ma za zadanie zapewnić.

I wreszcie łapka: po pierwsze uniesiona, a po drugie machająca. Na temat tego, co która uniesiona łapka oznacza zdań jest wiele. W niniejszym tekście zostanie przytoczone najbardziej rozpowszechnione twierdzenie, wedle którego uniesiona lewa łapka oznacza przywitanie (czy też: przywoływanie) szczęścia, zaś prawa - pieniędzy. Można także spotkać figurki kotów z uniesionymi obiema łapkami. Nie są jednak popularne, a to dlatego, że powszechnie uważane są za przesadzone, a co za tym idzie - traktowane lekceważąco. 

Kolorowe Maneki-neko

Źródło: crunchyroll

Garść ciekawostek

Maneki-neko ma swoje miejsce w muzeum ceramiki. Znajduje się ono w Seto, mieście leżącym w prefekturze Aichi. W muzeum zebranych jest około 1 000 kocich figurek. Można je oglądać przez cały rok.

W tym samym mieście, jednakże tylko raz w roku możńa być świadkiem festiwalu maneki-neko. Wydarzenie ma miejsce pod koniec września. Na ulice miasta wylewają się wtedy tysiące kotów, zarówno tych ceramicznych, jak i bardziej ludzkich. Dlaczego bowiem nie przebrać się za kota w trakcie trwania kociego festiwalu? Tych czworonożnych, podręcznikowych kotów też zapewne nie brakuje, jednak one w mieście są - jak wystawa - na co dzień. 

Mówi się także, że maneki-neko był pierwowzorem dla Pokemona imieniem Meowth i... doskonale wszystkim znanej gwiazdki firmy Sanrio - Hello Kitty.

Na koniec, dla tych, którzy uwielbiają Maneki-neko: niedługi materiał filmowy. Zapraszamy!


The Legend of Maneki Neko | Must Love Cats (Animal Planet)
Źródło: YouTube; Animal Planet 

ŹRÓDŁA

Lucky cat - Maneki neko (1)
Lucky cat - Maneki neko (2)
catster
onmarkproductions.com
webcitation.org
Go Japan
Hamiru-aqui "70 Japanese gestures. No Language Communication" Stone Bridge Press, California 2010

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

ciekawostka   pupile  

NASZE ARTYKUŁY

Brzmienie made in Japan

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Komu macha maneki-neko?

Kitsune - japońskie lisy

KONKURS

Konkurs

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy