Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Społeczeństwo DUCHY LASU I FENOMEN ŚWIĘTYCH DRZEW W JAPONII

skyehohmann.photoshelter.com

17.01.2014 | 20:04
Autor: Marta Nitecka

Temat świętych drzew, zamieszkałych przez siły nadprzyrodzone, jest bliski Japończykom nie od dzisiaj.

Dowody na temat tych wierzeń znaleźć można w wielu przedstawieniach, obrazkowych i tekstowych, w których mowa o świętych drzewach, drzewach światła i życia, drzewie wiedzy w Edenie, życia wiecznego czy młodości. Szeroki zakres symboliki znajduje swoje odzwierciedlenie również w licznych badaniach i dochodzeniach poświęconych tej dziedzinie – drzewu jako roślinie, która reprezentuje świat idealny. Obfitość badań wynika nie tylko z silnego duchowego powiązania człowieka z rośliną, ale także z jej bogatego znaczenia metaforycznego. W japońskiej religii shintō natura stanowi pierwiastek czystości. Zbliżenie się do niej oznacza jednocześnie nawiązanie kontaktu z bogiem. Obiekty przyrodnicze czczone są jako duchy świętych. Aby zjednać kami, konieczne były modły i określone rytuały.

Drzewo sakaki

Duża popularnością cieszy się zwłaszcza drzewo sakaki. Wiosną emituje ono zapachy z opadających białych kwiatów i małych, ciemno-czerwonych owoców. Drzewo to rośnie w ciepłych regionach Japonii, Korei i Chin. Pierwszy zapis o sakaki odnajdujemy już w Kojiki, najstarszym dziele historiograficznym, gdzie pełni ono ważną rolę w etapie tworzenia państwa japońskiego. Jak podaje księga, w starożytności święte małżeństwo Izanagi i Izanami zastanawiało się, czy istnieje pod nimi jakaś kraina. Izanagi zanurzył włócznię w oceanie, a po jej wyciągnięciu na ziemię spadła kropla, która zakrzepła i stała się wyspą. Bogowie zstąpili na nią, wybudowali schronienie i dokonali obrządku zaślubin. Ich córka, Amaterasu (Świecąca Na Niebie), zrodziła się z lewego oka ojca i została wyznaczona przez niego do panowania na Wysokiej Równinie Niebios. Jej brat zaś, Susanoo, bóg burzy, chciał powrócić do matki, jednak najpierw przybył na Równinę. Pierwotnie po to, aby się pożegnać, jednakże w krótkim czasie zaczął wyprawiać rozmaite harce i stroić sobie żarty. Wiosną zniszczył groble między polami ryżowymi, jesienią wypuścił źrebaki w pole, aby tratowały siano. Gdy Amaterasu ze służebnymi tkała, wyrwał sufit i wrzucił końskiego trupa do środka. Bogini Słońca obraziła się o to i zamknęła w niebiańskiej pieczarze. To sprowadziło ciemność na świat. Aby wywabić Świecącą na Niebie z ukrycia, bogowie wyrwali drzewo sakaki o pięciuset gałęziach, ustawili przed pieczarą, zawiesili klejnoty, skrawki papieru i płótna. Do akcji włączyła się również Amenouzume, boska strojnisia, która rozebrała się do pasa i wykonała orgiastyczny taniec. Zaciekawiona wybuchami śmiechu Amaterasu wyjrzała ze swojej komnaty, na co tylko czekał Tajikarao, który wyciągnął ją na zewnątrz i zabarykadował wejście do jaskini. Ciepło i światło znów zawitały na ziemi. O sakaki wspomina się również w wielu starożytnych pismach religijnych, w których stanowi ono symbol wierności i stabilności, a przy tym uosabia wieczną obecność i moc bogini w świątyni. W rytuałach, np. obrządku Gohei, wykorzystuje się je do wywoływania ducha świętego.

Drzewo sakaki, źródło: Green Shinto

Najstarsze drzewa

Za najstarsze drzewo w Japonii uważany jest cedr, nazywany Jōmon Sugi (縄文杉)Jōmon Sugi (縄文杉). Odkryto go na wyspie Yakushima w 1966 roku. Mierzy on 25,3 m wysokości i posiada średnicę pnia 5,2 m. Jego wiek szacowany jest przez naukowców na przedział między 2000 a 7200 lat. Ale to nie jedyny przykład: w prefekturze Wakayama rosną drzewa, które zasadzono 700 lat temu. Pierwszy dokument ze zorganizowanej akcji leśniczej na obszarze Tenryu (pref. Shizuoka) pochodzi z 1469 r. Model japońskiego leśnictwa rozwinął się szczególnie w okresie Edo (1603 -1867), kiedy Japonia była odizolowana od innych krajów, a drewno było podstawowym naturalnym materiałem wykorzystywanym w różny sposób. Sadzono głównie cedry, których wzrost był nieporównanie szybszy niż innych drzew. Obecnie w Japonii działa ok. 300 zespołów leśnych. Około 65 tys. drzew miłorzębu ginkgo biloba zasadzono w parkach i alejach Tokio. Drzewo ginkgo jest symbolem pokoju i przyjaźni obszaru Tokio - metropolia, a jego liść jest obecny na flagach tokijskiego uniwersytetu Yasuda Hall oraz jako logo uniwersytetu w Osace. Wiele miejskich drzew ma przycinane gałęzie w celu zabezpieczenia ich przed niszczącymi tajfunami jesienią. Zwłaszcza wiekowe drzewa otaczane są przez Japończyków szczególną opieką. Niektóre z nich na zimę osłaniane są matami. Często można spotkać w ich pobliżu drewniane tabliczki, na których wyryta jest krótka informacja o roślinie, oraz informacja o tym, czy drzewo stanowi Narodowy Pomnik Kultury.

Jōmon Sugi - najstarsze drzewo, źródło: Yes Yakushima.

Współczesne nawiązania do tradycji

Najlepszym przykładem na współczesne nawiązanie do tradycji świętych drzew są słynne filmy Hayao Miyazakiego: Mój Sąsiad Totoro oraz Księżniczka Mononoke. Sam Totoro opisywany jest jako „przyjaciel z lasu”, który od wieków tam zamieszkuje („Mori no naka ni, mukashi kara sunderu”). I pomimo że nie jest bezpośrednio zaczerpniętą postacią z mitologii, zamieszkuje w ogromnym drzewie, które owinięto w słomę ryżową – ma to na celu przyciągać do siebie złe moce i przez to chronić to święte miejsce. Totoro potrafi również w przeciągu jednej nocy wyczarować cały las. Jest dobrym duchem natury, wypełniającym świat według shintō. Z kolei Księżniczka Mononoke opowiada o konflikcie między strażnikami lasu a ludźmi niszczącymi przyrodę dla celów ekonomicznych. Sam termin mononoke określa szeroką grupę stworzeń takich jak duchy, zjawy, demony, widma. Mieszkańcy miasteczka trudnią się wyrobem żelaza i broni, żyją jednak w otwartym konflikcie z siłami natury; aby miasto mogło działać, konieczne jest karczowanie okolicznych lasów, na co nie godzą się mieszkające w nich bóstwa i zwierzęta. Obydwa filmy pokazują, że ludzie mogą żyć w zgodzie z naturą, jednak pod warunkiem, że obie strony będą skłonne do poświęceń.

Mój Sąsiad Totoro, źródło: nekonomachi.net.

ŹRÓDŁA

a-el.blogspot.com
Chicago Journals
japonia.org.pl
NIRC

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

flora  

NASZE ARTYKUŁY

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Komu macha maneki-neko?

Kitsune - japońskie lisy

KONKURS

Konkurs

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy