Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Język "KLASYCZNY JĘZYK JAPOŃSKI" - RECENZJA PIERWSZEGO NA POLSKIM RYNKU PODRĘCZNIKA BUNGO

agito.pl/WUW

08.02.2014 | 11:48
Autor: Konrad Rumiński

Dlaczego japońszczyzny klasycznej warto się uczyć oraz kto i dlaczego powinien w tym celu nabyć "Klasyczny język japoński" Iwony Kordzińskiej-Nawrockiej?

Nakładem Wydawnictw Uniwersytetu Warszawskiego ukazał się pierwszy polski podręcznik do nauki klasycznego języka japońskiego pt. „Klasyczny język japoński”. Autorką książki jest Iwona Kordzińska-Nawrocka z Zakładu Japonistyki i Koreanistyki UW. Zanim przejdziemy do właściwej recenzji, napiszmy dwa słowa o tym, czym jest ten język i dlaczego do zaznajomienia się z nim potrzebny jest dodatkowy materiał edukacyjny.

Klasyczny język japoński, w kraju swojego pochodzenia zwany bungo (język literacki) lub kogo (język stary) to określenie, które obejmuje wszystkie stadia rozwoju japońszczyzny od momentu pojawienia się jej najdawniejszych śladów w III w. n.e aż do końca wieku XIX, kiedy w wyniku przemian światopoglądowych związanych z Restauracją Meiji, podniesiono status ówczesnego japońskiego języka mówionego. Właśnie ten mówiony język szerokich warstw społecznych przez wieki rozwijał się w formie różnych dialektów pod niewielkim wpływem języka klasycznego, rozpowszechnionego wśród elit jako język literacki i obecnego przede wszystkim w poezji. W związku z tym, japońszczyzna mówiona nie zachowała większości cech archaicznych do dziś obecnych w wegetującym języku klasycznym. Wśród tych podstawowych cech języka współczesnego, które odróżniają go od bungo, można wymienić chociażby właściwą nieobecność formy przydawkowej przymiotników czy inne umiejscowienie partykuł, a także inny zapis i uproszczoną odmianę czasownika. Kolejną jaskrawą różnicą jest fakt, że standardowy język japoński oparty jest na dialektach z okolic Tokio (dawne Edo), a zachowane przykłady języka klasycznego są bardziej podobne do dialektów zachodnich z okolic Nary i Kioto. Co oczywiste ze względu na zatrzymanie rozwoju kogo w dawnych czasach, jego słownictwo jest również bardzo starodawne. Wszystko to sprawia, że zrozumienie języka klasycznego to problem nawet dla samych Japończyków, a jego nauka to jeden z oddzielnych przedmiotów szkolnych. Można postawić pytanie, czemu miałaby służyć znajomość tego języka w dzisiejszych czasach? Otóż, oprócz literatury pięknej dawnych wieków, bungo widoczne jest w starszych tekstach prawnych i naukowych, jak również w sztukach widowiskowych i piosenkach o bardziej tradycyjnym zacięciu. Ponadto, język klasyczny od czasu do czasu przypomina o sobie jako nośnik przysłów i idiomów, a w mediach przede wszystkim jako narzędzie stylizacji dialogów w filmach o samurajach. Do ich pełnego zrozumienia niezbędna jest przynajmniej częściowa znajomość starej gramatyki.

Praca Iwony Kordzińskiej-Nawrockiej, oparta na programie nauczania japońskich szkół średnich w zakresie języka klasycznego, jako pierwsza na naszym rynku mierzy się z tymi problemami. Książka zaczyna się od charakterystyki języka klasycznego oraz podania przykładów użycia tego języka na gruncie japońszczyzny współczesnej, a także kreśli i wyjaśnia różnice między językiem japońskim, a jej bezpośrednim przodkiem na różnych etapach jego rozwoju. Podręcznik jest jednocześnie obszerną monografią gramatyki klasycznego języka japońskiego – przedstawia klasyfikację części mowy, ortografię tego języka, składnię, a także wszystko, co w praktyczny sposób dotyczy części mowy. „Klasyczny język japoński” jest pracą, która posługuje się przede wszystkim japońskimi pojęciami gramatycznymi, ale podaje je w sposób uporządkowany, na wzór gramatyk europejskich i nie unika prób adaptacji i wyjaśnienia pojęć dotychczas nieistniejących lub zaniedbywanych w językoznawstwie europejskim. Podejmuje i opisuje na gruncie języka klasycznego chociażby rzadko obecną w gramatykach naszego kręgu kulturowego, a niezwykle ważną dla języka japońskiego, kategorię honoryfikatywności, którą w warunkach języka współczesnego rozważał przede wszystkim Romuald Huszcza. Co ważne z perspektywy uczących się, praca Nawrockiej ilustrowana jest licznymi przykładami z dzieł japońskiej literatury klasycznej wraz z ich polskim przekładem. Zawiera także ćwiczenia, które pomogą czytelnikowi praktycznie opanować materiał zawarty w książce; a także pomocne tabele odmian i indeks ważniejszych pojęć gramatycznych.

Na oddzielne zaznaczenie zasługuje również fakt, że autorce udało się uniknąć nieprzystępnego języka, z którym mogą być kojarzone książki dla naukowców, a jednocześnie przekazać swoją refleksję nad klasycznym językiem japońskim w ramach jak najbardziej naukowej publikacji. To sytuuje „Klasyczny język japoński” w ciekawej niszy pomiędzy typowymi gramatykami a popularnym podręcznikiem i stanowi osobny atut książki. Szkoda jednak, że w „Klasycznym języku japońskim” zabrakło klucza odpowiedzi do ćwiczeń. Sprawia to, że poprawnych odpowiedzi do zadań trzeba samemu szukać w części teoretycznej, co jest niewygodne. Pewnym usprawiedliwieniem tej nieobecności jest fakt, że podręcznik przeznaczony jest raczej dla studentów japonistyki i osób, które posiadają przynajmniej średnie kompetencje w języku japońskim (współczesnym), wliczając w to umiejętność odczytywania pisma japońskiego. Podstawowa znajomość języka japońskiego okaże się jednak niezbędna nawet pomimo zamieszczenia przykładów również w transkrypcji łacińskiej, gdyż załączone pod koniec każdego rozdziału ćwiczenia nie są w nią zaopatrzone. Mimo tak pojętego akademickiego charakteru, książka może przydać się każdemu, kto chciałby poznać gramatykę bungo i podstawowe, charakterystyczne dla niego słownictwo, a spełnia powyższe kryterium kompetencji.

ŹRÓDŁA

Kordzińska-Nawrocka, Iwona, Klasyczny język japoński, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa, 2013.

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

język japoński   literatura  

NASZE ARTYKUŁY

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Kitsune - japońskie lisy

Komu macha maneki-neko?

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy