Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Kultura NIEZWYKŁE JAPOŃSKIE FESTIWALE MATSURI

zimbio.com

29.09.2014 | 19:51
Autor: Agnieszka Krochmal

Japonia jest krajem matsuri. Odbywają się przez cały rok i są niezwykle zróżnicowane. Niektóre z nich, zwłaszcza z perspektywy zachodniej, mogą się wydawać jednak nieco szalone.

Festiwale matsuri występują w Japonii w każdej możliwej postaci, jaką tylko jesteśmy sobie w stanie wyobrazić. Poza oczywistymi, religijnymi świętami, jak Nowy Rok czy Setsubun, istnieje również wiele festiwali malutkich, regionalnych i nie zawsze związanych w jakikolwiek sposób z religią. Większość matsuri jest niezwykle barwna i interesująca dla osób spoza Japonii, dlatego też największe (lub najciekawsze) festiwale przyciągają zazwyczaj setki tysięcy uczestników i turystów. Przyjrzyjmy się pokrótce kilku bardzo oryginalnym i niezwykłym japońskim festiwalom. 

1. Hōnen Matsuri 

Hōnen Matsuri, czyli festiwal dobrych zbiorów, odbywa się co roku 15 marca. Jest to święto szintoistyczne, a jego najbardziej znane obchody odbywają się w mieście Komaki i ze względu na towarzyszącą wydarzeniu procesję, przyciągają mnóstwo turystów. Kapłani szinto śpiewają i grają na instrumentach, a uczestnikom rozdawana jest sake. Najważniejszym elementem procesji jest ołtarz mikoshi, na którym umieszczono dwuipółmetrowego fallusa symbolizującego urodzaj. Co roku, z odpowiednio przygotowanego i oczyszczonego drzewa cyprysowego, tworzony jest nowy rekwizyt. Procesja w latach parzystych wyrusza z chramu Shinmei, w nieparzystych natomiast z chramu Kumano i zmierza do chramu Tagata, gdzie odbywają się modlitwy i sprzedaż talizmanów oraz różnych innych przedmiotów o fallicznym kształcie.

Hōnen Matsuri, źródło: youtube.com 

2. Kanamara Matsuri

Kanamara Matsuri, czyli Festiwal Żelaznego Penisa, często bywa mylony lub utożsamiany z Hōnen Matsuri. Kanamara nie jest jednak świętem obfitych plonów, ale świętem płodności. Obchody przypadają na pierwszą niedzielę kwietnia i odbywają się w chramie Kanayama w mieście Kawasaki. Według legendy, w waginie pewnej kobiety zamieszkał kiedyś demon, który odgryzał penisy jej partnerom w trakcie nocy poślubnych (liczba mnoga, gdyż kobieta wychodziła za mąż kilkukrotnie, zawsze z tym samym skutkiem). Nieszczęśliwa niewiasta poszła do kowala, który wykuł dla niej specjalnego, żelaznego fallusa, na którym demon połamał sobie zęby. Początkowo święto było popularne wśród prostytutek, które chciały ochronić się przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. Obecnie festiwal, oprócz bycia niewątpliwą atrakcją turystyczną, jest świętem płodności i modlitw o szczęśliwy poród, ma także za zadanie promować profilaktykę chorób wenerycznych. W trakcie Kanamara Matsuri ulicami przechodzi procesja, niosąca mikoshi oraz wizerunek różowego fallusa. Tak samo jak w przypadku Hōnen Matsuri, na terenie chramu można zakupić talizmany oraz inne przedmioty o kształcie fallicznym. 

Kanamara Matsuri, źródło: youtube.com

3. Hadaka Matsuri

Hadaka Matsuri odbywa się w różnych miejscach w Japonii w ciągu całego roku. Najpopularniejsze obchody mają miejsce zimą (przełom stycznia i lutego) w Nagoi oraz w świątyni Saidaiji w Fukuoce. W wersji z Fukuoki, zwanej Saidaiji Eyō, mężczyźni w przepaskach na biodrach (chociaż niekoniecznie, niektórzy rezygnują nawet z tego przyodzienia) usiłują zdobyć amulet w postaci niezbyt dużych patyczków - shingi, które o północy są wyrzucane z okna jednego ze świątynnych budynków. Początkowo amulet był jeden, obecnie jest ich więcej. Mężczyzna, któremu uda się dostać shingi i umieścić go w pudełku z ryżem – masu, będzie miał szczęście w nadchodzącym roku. Podczas zmagań mężczyźni, w celu duchowego oczyszczenia, polewani są zimną wodą. Również przed walką o amulety należy wejść do zimnej wody przy świątyni w celu oczyszczenia. Pomimo iż początkowo festiwal nie był znany z półnagich, czy wręcz nagich zawodników, obecnie bywa nazywany „Festiwalem Nagich Ludzi”. Dawniej pielgrzymi walczyli o shingi całkowicie ubrani, jednak im matsuri stawało się popularniejsze i przybywało na nie więcej uczestników, tym bardziej zacięta była rywalizacja. Ubrania więc ulegały zniszczeniu w trakcie walki o amulety.

Hadaka Matsuri w wersji z Fukuoki, źródło: youtube.com

Podczas festiwalu w mieście Inazawa amuletem jest… nagi mężczyzna, tzw. shin otoko. Uczestnicy, ubrani jedynie w przepaski na biodra i sandały, starają się go dotknąć, biegnąc ulicami miasta. Oczywiście są polewani w tym czasie zimną wodą. Shin otoko musi dotrzeć do głównej bramy chramu Konomiya. 

W innych wersjach festiwalu amulet może być przymocowany pod sufitem chramu. Aby go zdobyć, należy wspiąć się po linie lub być wrzuconym na specjalnej platformie do morza/jeziora i po niego popłynąć. Oczywiście, w środku zimy. Areną walki o amulety może być również specjalnie przygotowane w tym celu błoto. W niektórych miejscowościach również kobiece grupy mogą wziąć udział w zawodach. Ich zmagania odbywają się przed zawodami męskimi.  

Zawody w błocie, Yotsukaidō w prefekturze Chiba, źródło: goldenjipangu.com

4. Nakizumo Matsuri

Dosłownie: „Festiwal Płaczącego Sumo”. Najbardziej znane obchody tego festiwalu odbywają się w świątyni Sensōji w Tokio. Studenci sumo, stojąc na ringu, trzymają na rękach noworodki i starają się zmusić je do płaczu. Zasady są różne w zależności od regionu, wygrywa niemowlę, które płacze dłużej i głośniej lub które rozpłacze się pierwsze. Nad konkursem czuwa sędzia, który ogłasza wynik. Nie we wszystkich świątyniach podczas obchodów dzieci trzymane są przez adeptów sztuki sumo, jednak zawsze muszą to być wysocy i dobrze zbudowani mężczyźni. Nie jest jasne, skąd wziął się ten niezwykły zwyczaj, wiadomo jednak, iż dziecko, wygrywając konkurs, zapewnia sobie szczęście w przyszłości. Podobno również płaczące dziecko udowadnia, że jest zupełnie zdrowe i szczęśliwe. Zawody odbywają się w kwietniu.

Nakizumo Matsuri, źródło: youtube.com

5. Kasedori Matsuri 

Podczas Kasedori Matsuri mężczyźni ubrani w kostiumy mające przypominać słomiane ptaki biegną ulicami miasta Kaminoyama. Osoby stojące przy trasie biegu oblewają ich wodą, żeby zapewnić im szczęście oraz by dokonać rytualnego oczyszczenia. Kasedori Matsuri jest festiwalem mającym sprawić, by w okolicy nie zdarzały się pożary. Po skończonym biegu mężczyźni w słomianych strojach wykonują dokoła ogniska taniec mający odstraszać pożary. Bywa również, że obydwa elementy zostają połączone w jeden, tak więc mężczyźni nie biegną ulicami miasta, ale wykonują taniec (już bez ogniska), podczas gdy ludzie polewają ich wodą. Festiwal Kasedori Matsuri był obchodzony już w epoce Edo (1603–1868) jako część uroczystości związanych z Nowym Rokiem. Był wielokrotnie zakazywany przez władze, jednak nigdy nie udało się go zakazać na dobre. Obecnie jego zadaniem wciąż jest ochrona przed ogniem i pożarami, a od roku 1959 ma również sprawiać, by biznes dobrze prosperował. Festiwal odbywa się 11 lutego. 

Kasedori Matsuri, źródło: youtube.com

6. Paantu Matsuri

Paantu Matsuri odbywa się na wyspie Miyako na Okinawie. Festiwal wywodzi się z rytualnych egzorcyzmów przeprowadzanych przez lokalne kapłanki. Nazwa pochodzi od Paantu – bóstwa lub ducha z pierwotnej religii Okinawy. Istnieje podejrzenie, że Paantu Matsuri jest obrzędem mającym swoje początki w Papui Nowej Gwinei, ze względu na noszone podczas rytuału maski. Wyróżnić można kilka wersji tego zwyczaju, każda odbywa się w innym terminie, w innej części wyspy. Jedna z nich jest świętem radości. Trzech mężczyzn pokrytych błotem oraz liśćmi palmowymi, noszących maski, uosabia Paantu. Biegają oni po miasteczku i, aby zapewnić ludziom szczęście, starają się ubrudzić ich błotem. Druga wersja zakłada, iż Paantu jest wcieleniem zła i należy go wypędzić z okolicy. Kapłanki pokryte błotem i ubrane w liście palmowe przy pomocy gałęzi kamforowych i okrzyków wyganiają demony z miasta. 

Paantu Matsuri, jeden z trzech mężczyzn uosabiających Paantu brudzi ludzi błotem, źrodło: youtube.com

7. Onbashira Matsuri 

Onbashira Matsuri odbywa się co sześć lat w marcu, w okolicach jeziora Suwa w Nagano (najbliższy odbędzie się w roku 2016). Podobno jest jednym z najniebezpieczniejszych matsuri w Japonii; regularnie w trakcie jego obchodów giną ludzie. Nie zniechęca to jednak zawodników do wzięcia w nim udziału. Festiwal trwa w sumie kilka miesięcy i składa się z dwóch części. Pierwszą z nich jest Yamadashi, czyli „zjazd z góry”, która rozpoczyna się w kwietniu. W marcu, w górach otaczających jezioro Suwa, należy ściąć 16 ogromnych drzew, których pnie udekorowane i przewiązane linami transportuje się w dół do chramu Suwa Taisha. Ponieważ droga transportu wiedzie często stromymi zboczami w dół, najlepszym sposobem transportu ściętych drzew jest… zjechanie na nich. Każdy pień transportowany jest przez drużynę mężczyzn. W odpowiednim momencie, gdy stok jest dostatecznie stromy, wybiera się kilku szczęśliwców spośród każdej drużyny, którzy mogą zjechać po zboczu na pniu (tzw. ki otoshi). Sprowadzenie pnia zajmuje każdej z drużyn mniej więcej 3 dni. 

Yamadashi, źrodło: youtube.com

Głównym celem festiwalu jest symboliczne odnowienie chramu Suwa Taisha. Kiedy pnie zostaną już przetransportowane w dół zbocza (zazwyczaj na początku maja), rozpoczyna się druga część matsuriSatoibiki. Procesja z pniami oraz całym mnóstwem obserwatorów, turystów i innych uczestników obchodów Onbashira Matsuri dociera do chramu Suwa Taisha. W celu odnowienia chramu, w każdym rogu każdego z jego głównych budynków ustawia się jeden pień i tym samym oczyszcza się i odnawia święte budynki. 

Stawianie pnia przy chramie, źródło: youtube.com

8. Hakata Gion Yamagasa Matsuri

Hakata Gion Yamagasa Matsuri znajduje się na liście niematerialnego dziedzictwa kultury UNESCO. Według legendy, w 1421 roku fundator świątyni Shotenji, aby pozbyć się z miasta Hataka zarazy, kropił ulice świętą wodą ze specjalnej platformy, w której nosili go inni mnisi. Obecnie, 15 lipca każdego roku, na ulicach Fukuoki można obserwować niezwykły wyścig. Siedem drużyn ściga się z przenośnymi świątyniami Yamakasa, mierzącymi ok. 5 metrów wysokości i ważącymi prawie tonę. Trasa biegu wynosi 5 km. Ludzie polewają przebiegające drużyny wodą, żeby dodać im sił i pokazać swoje wsparcie. Festiwal odbywa się w dniach 1-15 lipca.

Hakata Gion Yamagasa Matsuri, źródło: youtube.com

9. Danjiri Matsuri

Danjiri Matsuri również bywa, jak Onbashira Matsuri, nazywany jednym z najniebezpieczniejszych matsuri w Japonii. Liczba kontuzjowanych osób co roku jest bardzo wysoka. Najpopularniejszy jest festiwal odbywający się w miejscowości Kishiwada. Główną atrakcją festiwalu, również jak w przypadku Hakata Gion Yamakasa Matsuri, są wyścigi z ogromnymi platformami. Danjiri Matsuri odbywa się dwa razy w roku – we wrześniu oraz w październiku. We wrześniu trzydzieści trzy drużyny biegną spod Zamku Kishiwada w stronę morza z platformami danijiri, ważącymi ok. 5 ton każda. Platformy są bogato zdobione, a na każdej z nich znajduje się orkiestra oraz osoba, która na najwyższym piętrze wykonuje żywiołowy taniec. Największą atrakcję wyścigu stanowi sposób, w jaki drużyny pokonują kręte uliczki - mianowicie, z pełną prędkością. Przed każdym zakrętem należy się rozpędzić. Często drużynom nie udaje się utrzymać równowagi, danjiri się przewraca, a zawodnicy przewracają się i spadają. Październikowe obchody są mniej popularne, chociaż uczestniczy w nich więcej platform. Zazwyczaj do głównych obchodów dołączają mniejsze wydarzenia i wyścigi w pobliskich miejscowościach. 

Danjiri Matsuri, źródło: youtube.com

10. Tamaseseri Matsuri

Festiwal odbywa się co roku w Fukuoce na początku stycznia. Dwie drużyny mężczyzn, ubranych jedynie w przepaski na biodra, stara się zdobyć piłkę ważącą 8 kilogramów. Kto da radę podnieść piłkę nad głowę, zapewnia sobie szczęście w nadchodzącym roku. Drużyna, która pierwsza odda piłkę kapłanowi szinto, czekającemu pod bramą torii chramu Hakozaki, wygrywa. Jeśli wygra Drużyna Ziemi, w nadchodzącym roku obfite będą zbiory, jeśli natomiast wygra Drużyna Morza – połowy ryb. Drużynę Ziemi stanowią okoliczni rolnicy, w skład Drużyny Morza wchodzą rybacy. Zwycięstwo nie jest proste, ponieważ obydwie drużyny w trakcie zmagań nieustannie oblewane są zimną wodą. Dodatkowo, ciężka piłka ma aż 30 cm średnicy. Około godziny trzynastej, 3 stycznia dwie piłki (yin i yang) przynoszone są do chramu Tamatori Ebisu, któremu ofiaruje się piłkę yin. Piłkę yang natomiast chłopcy zanoszą pod chram Hakozaki, gdzie już czekają na nią zawodnicy.

Tamaseseri Matsuri, źródło: youtube.com 

Oczywiście, nie są to wszystkie niezwykłe festiwale, jakie można spotkać w Japonii. Niektóre są bardziej popularne, inne mniej. Nie tylko Japończycy uwielbiają matsuri (oraz towarzyszące im często pokazy sztucznych ogni), ale również turyści, których zawsze można na takowych festiwalach spotkać. Jeśli już będziemy w Japonii, warto zobaczyć chociaż kilka wydarzeń tego typu. Niekonwencjonalne japońskie matsuri same w sobie mogą się również stać kolejnym dobrym powodem, by odwiedzić Kraj Kwitnącej Wiśni.  

ŹRÓDŁA

JNTO
Matsuri Times
japanguides.net
Huffington Post
axiommagazine.jp
Japan Airlines. Guide to Japan
http://omamorifromjapan.blogspot.com/
Tofugu
Tofugu 2
NY Times
Japan Promotion Association
Japan Atlas
Somewhere In The World Today
Somewhere In The World Today 2

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

wydarzenia   święta   rozrywka   turystyka   religia  

NASZE ARTYKUŁY

Serce Kiusiu – Fukuoka

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Kitsune - japońskie lisy

Komu macha maneki-neko?

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy