Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Kultura MISTRZ I JEGO TANIEC - RECENZJA "ŚWIATA BUTOH KAZUO OHNO" KAZUO I YOSHITO OHNO

Okładka ksiażki "Świat butoh Kazuo Ohno"/Shoichi Ono

09.05.2015 | 16:49
Autor: Krystian Karolak

"Taniec wychodzący poza wszelkie tańce" - tym cytatem, pochodzącym z notatek warsztatowych Kazuo Ohno, współtwórcy butoh, rozpoczyna się polskie wydanie książki "Świat butoh Kazuo Ohno".

Taniec butoh stanowi jest sztuką mało zrozumiałą dla przeciętnego czytelnika. Wynikać to może z kilku czynników, wśród których należałoby wymienić przede wszystkim odmienność kulturową przekazywaną poprzez tą sztukę oraz formę, jaką ona przybiera. Jeśli pokusimy się o bardziej skonkretyzowane wyjaśnienie owego fenomenu, to otrzymamy bu oznaczające w języku japońskim taniec i toh, które jest tłumaczone jako krok. Tak jak we wszechświecie funkcjonuje dobro i zło, jasna i ciemna strona, tak w tym specyficznym tańcu należałoby wyróżnić dwa różne podejścia reprezentowane przez odmienne od siebie indywidua. Z jednej strony mamy Tatsumiego Hijikatę, reprezentującego nurt ankoku butoh, czyli tę mroczniejszą stronę tańca, z drugiej zaś Kazuo Ohno, ktory ukazuje bardziej pozytywny, można by rzec, świetlisty jej aspekt. Ów podział pozwala nam w pełni zrozumieć różnice tkwiące w poszczególnych formach tej sztuki. Jak jednak wygląda w praktyce taneczny świat Kazuo Ohno?

Nie ulega wątpliwości, że "Świat butoh Kazuo Ohno" jest pozycją wyjątkową. Z pozoru można odnieść wrażenie, że jest to kolejna biografia obrazująca życie i twórczość niezwykłego artysty, prekursora "tańca wychodzącego poza wszelkie tańce". Nic bardziej mylnego. Książka stanowi coś o wiele bardziej osobistego i emocjonalnego, prezentując obraz artysty przez pryzmat jego przemyśleń oraz tematyki tworzonych sztuk. Pozycja składa się z dwóch nadrzędnych części, pozwalających czytelnikowi zorientować się w ogólnej wartości przyświecającej tej niezwykłej formie sztuki. Pierwsza, zatytułowana "Strawa duchowa", zgodnie ze słowami przekazanymi przez tłumacza i wydawcę we wstępie, to przedstawienie najistotniejszych aspektów dotyczących samego butoh przez pryzmat historii Kazuo Ohno. O nietypowym podejściu tej części świadczyć może narracja, której podjął się syn znamienitego tancerza, nadając jej wymiar bliski i niezmiernie osobisty. Na tę część składają się cztery rozdziały, umownie podzielonych przez autorów na trzy części: Taniec, Życie i "La Argentina". W ramach dwóch pierwszych, poznajemy efekty transformacji dokonującej się w ciele tancerza w związku z przyjęciem przez niego konkretnej roli lub przywdziania określonej maski: kobiety, innego mężczyzny bądź realizacją konkretnego wcielenia. Jesteśmy też świadkami oddziaływania zmysłów wzroku, słuchu, dotyku oraz poszczególnych części ciała, które stanowią istotny element tańca. W kolejnych odkrywamy życie Kazuo Ohno, natomiast ostatni to ukazanie premierowego spektaklu "La Argentina".

Drugą część publikacji oparta została na innej książce zatytułowanej "Fragmenty zajęć", wydanej drukiem ok. 1980 roku. Stanowi ona zapis wypowiedzi Kazuo Ohno, ilustrujących naturalny sposób prowadzenia przez niego zajęć. Już we wprowadzeniu do tej części dowiadujemy się, iż czas wykonania nagrań podzielić można na trzy okresy: premiera "La Argentiny" w 1977 roku, II połowa lat osiemdziesiątych i lata 1995-1996. O ile więc wczęśniej zapoznaliśmy się z cielesną formą tańca butoh w formie opowieści syna o ojcu, to w tym miejscu odkrywamy jego duszę oraz metafizyczny wymiar za sprawą słów Kazuo. Pojawia się tutaj pięć fragmentów zatytułowanych odpowiednio: "Zrozumiałem, ale co?", "Spróbujcie zatańczyć. I co? NOTHING", "9 września 1989", "Kochać tak, żeby nie było wiadomo" i "Zamiast Ciebie ty". Charakter poszczególnych fragmentów doskonale oddają słowa Toshio Mizohaty, który we wprowadzeniu do drugiej części stwierdził: "choć zmienia (on) temat, robi skróty myślowe, nie kończy zdania, mieszczając swoje wypowiedzi z cytatami i panuje w tym chaos, treść przekazu jest jasna". Widoczne jest to już przy fragmencie "Zrozumiałem, ale co?", gdzie wśród wzmianek o padającym deszczu i poruszającym się owadzie, postrzeganiu kwiatu czy łona, pojawia się próba zrozumienia tańca oraz tkwiącego w nim sensu/duszy.

Rozpatrując książkę pod kątem jej zalet, nie sposób pominąć warstwy wizualnej w postaci zdjęć. Praktycznie każdy z rozdziałów opatrzony został kilkunastoma zdjęciami przedstawiającymi Kazuo Ohno w różnych okresach życia, ukazujących go jako zwykłego człowieka, a także artystę zaangażowanego w swą twórczość. Jest ukazany na nich m.in. jako tancerz odbywający próby do przedstawienia, przybierający konkretne pozy, inne fotografie rejestrują go w otoczeniu najbliższej rodziny czy ukazują naturalność tkwiącą w odgrywanych przez niego rolach. Do książki wybrano blisko 145 zdjęć, cechujących się spontanicznością i ekspresyjnością, do których łatwo jest dotrzeć dzięki spisowi umieszczonemu na samym początku publikacji. Pochodzą one przeważnie z archiwów (np. Archwium Studia Tańca Kazuo Ohno) lub prywatnych zbiorów. Niezwykle przydatne okazuje się także kalendarium życia Kazuo Ohno, pozwalające nam umiejscowić dorobek artystyczny tancerza w przestrzeni czasowej i dowiedzieć się nieco więcej o losach tego niezwykłego człowieka. Język owej publikacji jest przesycony emocjami i metaforami, lecz w żaden sposób nie utrudnia on zrozumienia tego, co zawarli w niej zarówno ojciec jak i syn. Jedyną wadą, jaka może przyjść do głowy, to brak odniesienia lub polecenia czytelnikowi innych pozycji traktujących o Kazuo Ohno czy o samym butoh.

Reasumując, komu książka może wydać się interesująca? Przede wszystkim kierowana jest ona do miłośników tańca butoh, dla których będzie ona z całą pewnością lekturą obowiązkową. W dalszej kolejności należałoby wskazać tych, którzy docenią estetyczny aspekt tej publikacji, kładącej nacisk bardziej na dostrzeżenie emocji skrywanej na zdjęciach, niż w tekście, przyjmującym jedynie rolę deskryptywną. Może się też zdarzyć, że trafią na tę pozycję kompletni laicy, którzy niewiele wiedzą na temat butoh. Dla nich ciekawy okaże się na pewno sposób przekazania wiedzy o tańcu, dalece bardziej różniący się od definicji akademickich czy podręcznikowych, dopełniony opowieścią syna o ojcu.

___

Świat butoh Kazuo Ohno
Kazuo Ohno, Yoshito Ohno
przeł.: Iga Rutkowska
Fundacja Pompka, Warszawa 2014

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

sztuka   okiem Japończyka   teatr   rozrywka   taniec  

NASZE ARTYKUŁY

Serce Kiusiu – Fukuoka

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Kitsune - japońskie lisy

Komu macha maneki-neko?

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy