Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Kultura ZAINSPIROWANI NATURĄ. RECENZJA ALBUMU „KACHŌ-GA: OBRAZY KWIATÓW I PTAKÓW W SZTUCE JAPONII I ZACHODU”

Okładka publikacji; źródło: Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha

21.12.2016 | 16:29
Autor: Paulina Powązka

Japończycy są znani ze swojego umiłowania natury, co wyrażane jest często poprzez sztukę i literaturę. Jednak czy wyjątkowy związek z przyrodą dotyczy jedynie Kraju Kwitnącej Wiśni ?

Publikacja „Kachō-ga: obrazy kwiatów i ptaków w sztuce Japonii i Zachodu” została wydana przy okazji otwarcia wystawy o tym samym tytule w krakowskim Muzeum Manggha. Na 398 stronach możemy odnaleźć swoiste uzupełnienie ekspozycji w postaci dodatkowych reprodukcji nie zaprezentowanych podczas wystawy, a także esejów ekspertów od sztuki i estetyki Japonii oraz Zachodu. Publikację otwiera krótki tekst dyrektor Muzeum Manggha Bogny Dziechciaruk-Maj, w którym nakreśla ona tematykę wystawy oraz katalogu, pisząc: 

„Kachō-ga: obrazy kwiatów i ptaków w sztuce Japonii i Zachodu” to wystawa problemowa i jak to często bywa przy podejmowaniu kolejnych tematów w Muzeum Manggha, także w tym wypadku mamy do czynienia z podwójnym ujęciem tematu z perspektywy Wschodu i Zachodu. Tu także motyw kwiatów i ptaków, a szerzej - obraz natury w sztuce europejskiej, uzupełnia japoński w swej genezie temat.

Publikacja, co jest wielokrotnie podkreślane na jej kartach, ma za zadanie nie tylko zaznajomić czytelnika ze sztuką wschodnią oraz zachodnią, ale jest również próbą odpowiedzi na pytanie: jak mają się do siebie te dwie tradycje?  

Ze względu na fakt, że książka jest zbiorem prac różnych autorów, owo zagadnienie poruszane jest w rozmaitych ujęciach. Zaraz po tekście wprowadzającym znajduje się krótki, nieco poetycki, wstęp autorstwa Anny Król i Adama Organisty, którzy są odpowiedzialni za ideę oraz scenariusz wspomnianej wcześniej wystawy. Można z niego wyczytać jej motto, następnie zaś wyjaśniona jest koncepcja, stojąca za jej stworzeniem. Zaraz za wprowadzeniem znajduje się kilkanaście esejów piór specjalistów związanych z tematyką kachō-ga (jap. „obrazy kwiatów i ptaków”), które podzielone są na dwie części: pierwsza – wprowadzająca w temat, druga – katalogowa, która rozpoczyna się od strony 101, a teksty tam opublikowane dotyczą bezpośrednio zamieszczonych na wystawie eksponatów lub dzieł im pokrewnych.

W pierwszym eseju Beata Kubiak Ho-Chi proponuje nam krótkie wprowadzenie do obrazu natury w oczach Japończyków. W swojej pracy o tytule „Japonia, natura, kultura. Szkic nieuczesany" przedstawia spojrzenie na przyrodę z różnych punktów widzenia i w różnych kontekstach. Staje się to z kolei bardzo dobrym początkiem rozważań na temat owej wizji w sztuce i poezji polskiej, co zaś oferują nam teksty: Mariana Stali („Człowiek z końca XIX wieku wobec natury: przypadek poezji Kazimierza Tetmajera”), Renaty Weiss („Jestem jak drzewo, jak wróbel, jak liść jabłoni – Weissowskie kachō-ga”) czy też Andrzeja Włodarka („Motywy roślinne w polskiej sztuce średniowiecznej i nowożytnej”), który zabiera nas w podróż do czasów królów i mnichów, skrupulatnie kaligrafujących ręcznie robione księgi. Esejem wskazującym zależności pomiędzy sztuką Japonii i Polski jest między innymi dzieło Piotra Spławskiego zatytułowane „Inspiracje gatunkiem kachō-ga typu Rinpa w twórczości Leona Wyczółkowskiego i innych artystów polskich okresu modernizmu i międzywojnia”, w którym nie tylko wyjaśnia on założenia owego malarstwa, lecz również wskazuje na bardzo konkretne przykłady inspiracji Rinpą w dziełach polskich.

W publikacji odnaleźć można również teksty napisane przez wspominanych już scenarzystów wystawy. Wśród nich znajduje się esej „Ptaki i kwiaty czterech pór roku” popełniony przez Annę Król i podzielony na cztery części, z których każda odpowiada jednej z pór roku. W każdej z nich autorka opisuje kwiaty i zwierzęta przypisywane w Japonii konkretnemu okresowi. Co ciekawe, zestawia owe informacje z obrazami natury pędzla polskich artystów, w tym Wyspiańskiego czy Stanisławskiego. Całość opatrzona jest licznymi ilustracjami, które mogą wprowadzić czytelnika w iście baśniowy nastrój. 

Adam Organisty natomiast w bardzo ciekawy sposób przybliżył postać Josepha Langera w tekstach: „Kwiaty i ptaki w praktyce dydaktycznej wrocławskiego artysty Josepha Langera” oraz „Joseph Langer i japonizm”. Wspomina między innymi jego zainteresowanie japońską sztuką użytkową, a także rozbudzające się w nim zamiłowanie do natury, które, jak twierdzi autor, sztuka japońska jedynie podsyciła. Podkreśla również sentyment Langera do prac studentów, których nauczał w Królewskiej Szkole Sztuk i Rzemiosła Artystycznego we Wrocławiu. 

Podsumowując – zebrane w książce eseje są bardzo zróżnicowane tematycznie. Może to sprawić, że czytelnikowi zabraknie pewnej spójności ze względu na to, iż autorzy poruszają się nie tylko na płaszczyźnie obejmującej kulturę wschodnią i zachodnią, ale prezentują również stosunkowo szerokie ramy czasowe. Należy jednak pamiętać, że integralnym komponentem owej publikacji jest pojęcie natury, a konkretnie różnie ujmowane kachō-ga. Nie można odmówić tego, że jako temat przyroda pojawia się w każdej z prac, które dodatkowo opatrzone są dużą liczbą kolorowych ilustracji. 

Biorąc pod uwagę stronę wizualną publikacji, nie sposób nie zauważyć dbałości o detale zarówno w stosunku do oprawy, jak i jej wnętrza. Starannie dobrana kolorystyka oraz zimorodek na tle bambusa znajdujący się na okładce, wywołują wrażenie ulotności. Niestety, ze względu na swój format (ok. 24x28 cm) i wagę „Kachō-ga: obrazy kwiatów i ptaków w sztuce Japonii i Zachodu” zdecydowanie nie będzie pozycją, którą wygodnie można zabrać ze sobą w torbie lub czytać w komunikacji miejskiej. Jak już jednak zostało wspomniane – jest to katalog, a dzięki jego rozmiarowi można cieszyć oczy przyzwoitej wielkości reprodukcjami i dokładniej przyjrzeć się szczegółom drzeworytów ukiyo-e stworzonych przez Hiroshige, szkicom Wyspiańskiego czy zdjęciom wazonów przyozdobionych drobnymi listkami. Ogromnym plusem jest także papier użyty do druku. Jest on gładszy i nieco grubszy niż ten znajdujący się w większości książek, dzięki czemu zamieszczone na nim ilustracje wyglądają lepiej, a w dodatku trudniej go zagiąć. 

Dużym walorem publikacji jest fakt, że obok polskiej treści zawiera ona również jej tłumaczenie na język angielski. Dzięki podzieleniu każdej strony z tekstem na dwie części, można uniknąć kłopotliwego przewracania kartek w celu odnalezienia właściwej wersji językowej i cieszyć się lekturą, oglądając przy tym ilustracje dopasowane do właściwych fragmentów. Sprawia to, że książka jest bardziej praktyczna i skierowana do szerszej grupy odbiorców. Dla bardziej dociekliwych czytelników zaletą może okazać się to, że na samym końcu publikacji znajduje się obszerna bibliografia wraz ze spisem ilustracji, co ułatwia zgłębianie tematu na własną rękę. Dotyczy to również samych dzieł umieszczonych w treści pracy, które są skrupulatnie opisane i ułożone na stronach w sposób, który nie tworzy zbędnego chaosu czy też wrażenia nadmiaru. 

„Kachō-ga: obrazy kwiatów i ptaków w sztuce Japonii i Zachodu” jest przede wszystkim pozycją, która poprzez liczne ilustracje i dbałość o jej wykończenie może zapewnić odbiorcy całą masę doznań estetycznych. Przewracając kolejne strony, nie można przestać oglądać ilustracji wybranych przez autorów, co sprawia, że opublikowane eseje mogą jawić się jedynie jako dopełnienie albumu. Istnieje bardzo wiele publikacji poświęconych sztuce Zachodu oraz Wschodu, lecz niewiele z nich traktuje stricte o naturze, a jeszcze mniej potrafi tak dobrze pokazać czułość, z jaką artyści traktowali każdy listek, który wyszedł spod ich pędzla. 

_________

Kachō-ga: obrazy kwiatów i ptaków w sztuce Japonii i Zachodu

Redakcja: Anna Król, Adam Organisty

Opracowanie graficzne: Rafał Sosin

Wydawnictwo: Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha

Rok i miejsce wydania: Kraków 2016

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

sztuka   ukiyo-e   Europa   wystawa   Muzeum Manggha  

NASZE ARTYKUŁY

Brzmienie made in Japan

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Komu macha maneki-neko?

Kitsune - japońskie lisy

KONKURS

Konkurs

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy