Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Kultura WARSTWA PO WARSTWIE, CZYLI RECENZJA PUBLIKACJI „SZKODA WYRZUCIĆ!”

Okładka publikacji

02.01.2017 | 18:58
Autor: Paulina Powązka

Onigiri sprzedawane w pięknych, jednorazowych opakowaniach czy też etykiety perfum nawiązujące do estetyki wabi-sabi. Co kryje się pod kolejnymi warstwami japońskiego designu?

„Szkoda wyrzucić!” to publikacja wydana przy okazji ekspozycji poświęconej japońskiej sztuce pakowania przedmiotów, która odbywa się w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha w Krakowie. Kuratorkami wystawy oraz autorkami książki są Ewa Machotka oraz Katarzyna J. Ćwiertka. Ze wstępu dowiadujemy się o idei prowadzącej do ich powstania: 

Dopatrywanie się w każdym wyprodukowanym współcześnie przedmiocie ucieleśnienia ponadczasowej, niematerialnej esencji japońskiej kultury jest nie tylko nadinterpretacją, lecz prowadzi również do błędnych wniosków. Potrzebujemy głębszego wyjaśnienia tej rozbieżności w wizerunku współczesnego japońskiego designu – wyjaśnienia, które weźmie pod uwagę socjoekonomiczne zmiany, jakie zaszły w Japonii pomiędzy przednowoczesną a postmodernistyczną teraźniejszością. (...) W naszym spojrzeniu na temat opakowań nie lekceważymy roli zmian, jakie zaszły w technologiach i w konwencjach pakowania w ciągu ostatniego stulecia. To właśnie rozwój technologii, bardziej niż przednowoczesna spuścizna, sprawił, iż japońskie opakowania są tak atrakcyjne, że po prostu szkoda je wyrzucić. A przecież – jak na ironię – są one produkowane po to, by trafić do kosza. 

Książka została podzielona na dwie wyraźne części, w obrębie których znajduje się kilka mniejszych fragmentów. Po wstępie autorki w dwóch esejach rozwijają swoją myśl dotyczącą designu japońskich opakowań. Na kolejnych stronach znajduje się zaś katalog, w którym można odnaleźć reprodukcje eksponatów ze wspomnianej wystawy. 

Pierwszy tekst, napisany przez Ewę Machotkę, zatytułowany jest „Tożsamość glokalna: wizualny język współczesnych japońskich opakowań”. Na kilkunastu stronach autorka opisuje między innymi warunki historyczne, społeczno-kulturowe oraz polityczne, które miały wpływ na estetykę designu opakowań z Kraju Kwitnącej Wiśni. Jej wnikliwa analiza i wysunięte wnioski oparte są na konkretnych przykładach produktów. Jedna z części eseju traktuje o Nagrodzie Stowarzyszenia Japońskiego Designu Opakowań, która przyznawana jest co dwa lata za innowacyjność, jakość i ekologiczność opakowań startujących do tego wyróżnienia. Ewa Machotka opisuje ze szczegółami produkty stworzone przez niektórych laureatów konkursu. Całość tekstu jest niekiedy nieco niespójna i łatwo można się zgubić w toku myśli przytaczanych przez autorkę. Dla odbiorcy, który nie zajmuje się tą dziedziną nauki, minusem może być również zbyt specjalistyczne słownictwo, które jednak nie jest nadużywane.

Drugi esej o tytule „Opakowania japońskie: od słomy do plastiku” jest autorstwa Katarzyny J. Ćwiertki. Skupia się ona na drodze, jaką przebyły japońskie opakowania: jak i dlaczego były udoskonalane; ukazuje przy tym praktyczną stronę niektórych wynalazków. Wspomina także o Japońskim Instytucie Opakowań, którego utworzenie uznaje za symboliczny krok w stronę przemiany japońskiego designu. Katarzyna J. Ćwiertka odpowiada w pracy na wiele pytań, co szczegółowo popiera konkretnymi przykładami, a na samym końcu podsumowuje w kilkunastu zdaniach. Tekst jest bardzo przejrzysty i uporządkowany.

Niewątpliwą zaletą tej części publikacji są obszerne bibliografie umieszczone po każdym tekście, dzięki czemu czytelnicy mają możliwość uzupełnić informacje podane przez autorki. Są nią również liczne ilustracje odnoszące się do wspominanych w esejach przykładów produktów i opakowań, co pozwala na porównanie swojego odbioru designu z punktami widzenia przedstawionymi w tekście. 

Drugą część publikacji stanowi katalog wystawy. Reprodukcje eksponatów zamieszczone są w liczbie jednej na stronę i dokładnie opisane z uwzględnieniem wymiarów oraz materiałów, z których zostały wytworzone. Ilustracje są bardzo dobrej jakości, co sprawia, że ogląda się je z przyjemnością. Przy niektórych reprodukcjach znajduje się charakterystyka dodatkowych zagadnień. Co ważne, część podzielona jest – tak jak i sama wystawa – na trzy segmenty odpowiadające perspektywom, w jakich pokazywane są eksponaty. Są to odpowiednio: „Artystyczna Japonia”, „Alchemia codzienności” oraz „Ozdobione intencje”. Każda z nich jest poprzedzona krótkim wprowadzeniem. Na końcu umieszczono listę obiektów eksponowanych na wystawie, ale niezamieszczonych w katalogu. Dodatkowym plusem jest wprowadzenie „Do Czytelnika” znajdujące się przed spisem treści, w którym objaśniona została legenda symboli i skrótów oraz podano wskazówki dotyczące porządku, w jakim zapisane są w tekście japońskie imiona i nazwiska.  

Cały tekst „Szkoda wyrzucić!” jest zamieszczony w trzech wersjach językowych: po polsku, angielsku oraz holendersku. Wybór ostatniego z nich mógłby dziwić, gdyby nie fakt, że z umieszczonej na końcu publikacji notki o autorkach dowiadujemy się, iż Ewa Machotka oraz Katarzyna J. Ćwiertka wykładają na Uniwersytecie w Lejdzie. Taki zabieg z pewnością zwiększa w jakimś stopniu grono potencjalnych odbiorców, niestety wprowadza również niewielki chaos spowodowany potrzebą błądzenia wzrokiem po stronach w poszukiwaniu właściwej sobie wersji. W trzech językach zostały także sporządzone przypisy, które są bardzo dobrze uporządkowane w stosunku do tekstu.

Warto bliżej przyjrzeć się stronie wizualnej publikacji, która niewątpliwie może przykuwać uwagę ze względu na rzucającą się w oczy okładkę. Całość utrzymana jest w różowo-fioletowo-niebieskiej kolorystyce, co sprawia, że jest ona graficznie spójna. Każda ze wspomnianych wcześniej części jest oddzielona delikatną bibułką, która prawdopodobnie pełni jedynie funkcję estetyczną. Ciekawym rozwiązaniem jest nietypowa obwoluta wykonana z plastiku, która może być nawiązaniem do tematu książki, czyli opakowań, a w dodatku chroni okładkę przed zniszczeniem. Ładny papier o grubej gramaturze sprawia, że publikacja wydaje się solidna, zaś jej rozmiar (ok. 22x22 cm) pozwala na wygodne czytanie oraz przenoszenie ze sobą w torbie z miejsca na miejsce. 

Okładka książki bez obwoluty

Publikacja „Szkoda wyrzucić!” jest bardzo dobrym wprowadzeniem, które w różnych ujęciach przedstawia zróżnicowanie współczesnego designu opakowań w Japonii oraz – warstwa po warstwie – odkrywa przed czytelnikiem genezę zjawisk z nim związanych. Bogato ilustrowana, wraz ze skrupulatnie przygotowanymi opisami i bibliografią, jest również doskonałym uzupełnieniem wystawy w krakowskim muzeum Manggha. Niniejsza książka nie tylko dostarcza doznań estetycznych, ale może również na trwałe odmienić nasze wizyty w supermarketach i sprawić, że zaczniemy uważniej przyglądać się oferowanym produktom.  

_________

Szkoda wyrzucić!

Autorki: Ewa Machotka, Katarzyna J. Ćwiertka

Opracowanie graficzne: Rafał Sosin

Wydawnictwo: Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha

Rok i miejsce wydania: Kraków 2016

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

design   sztuka   produkty   wystawa   Muzeum Manggha  

NASZE ARTYKUŁY

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Komu macha maneki-neko?

Kitsune - japońskie lisy

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy