Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Historia CESARZ OŚWIECONYCH CZASÓW. RECENZJA KSIĄŻKI „CESARZ MEIJI...” EWY PAŁASZ-RUTKOWSKIEJ

Okładka książki; źródło: Wydawnictwo Uniwerystetu Warszawskiego

20.04.2017 | 16:00
Autor: Krystian Karolak

Prof. Ewa Pałasz-Rutkowska w swojej książce zabiera czytelnika w podróż po Japonii, której oblicze zmieni przygotowywany do przejęcia Chryzantemowego Tronu książę Mutsuhito.

Mutsuhito – zwany też Meiji – był 122. cesarzem Japonii i przyczynił się do wprowadzenia kraju w całkiem nową epokę. Stał się symbolem głębokich przemian, a także, za sprawą swojej pozycji, miał niezwykle istotny wpływ na wydarzenia, które rozgrywały się poza granicami kraju. Ponadto twórcom nowej Japonii potrzebny był władca budzący respekt zarówno swoich poddanych – odbiorców i wykonawców reform – jak i przedstawicieli świata zachodniego, zwłaszcza w kontekście rewizji nierównoprawnych traktatów czy zachowania suwerenności kraju. Ewa Pałasz-Rutkowska w książce „Cesarz Meiji (1852–1912). Wizerunek władcy w modernizowanej Japonii” postawiła sobie kilka celów: podejmuje próbę analizy założeń, sposobów realizacji oraz efektów, jakie przyniosła zmiana wizerunku cesarza, przedstawia postrzeganie przez Mutsuhito modernizacji oraz japońskiej spuścizny kulturowej, a także propaguje wiedzę na temat tego władcy.

Książkę podzielono na sześć rozdziałów dotyczących życia cesarza Mutsuhito, w których narracja została poprowadzona zarówno w sposób synchroniczny, jak i diachroniczny. Dwie pierwsze części skupiają się na dzieciństwie i młodości japońskiego władcy, kiedy to nastąpiły najważniejsze procesy prowadzące do powstania nowoczesnego państwa. Doszło wówczas do zakończenia trwającej ponad 200 lat izolacji, zlikwidowano feudalizm, obalono szogunat, a także zaczęto tworzyć podstawy dla restauracji władzy cesarza, u boku którego stała silna armia. Z perspektywy kreowania wizerunku cesarza, na czym skupia się książka, istotne jest pojawienie się na scenie politycznej i w otoczeniu monarchy osób, które zaczęły tworzyć nową Japonię. Rozdział trzeci koncentruje się natomiast na sytuacji wewnętrznej oraz zewnętrznej Japonii w latach 1873–1912. Wskazano po krótce reformy polityczne, poprawę systemu bankowego, rozwój gospodarki oraz konsekwetnie wprowadzane zmiany w systemie edukacyjnym. Autorka starała się także omówić protesty niezadowolonych z przemian w kraju, odpowiedzieć na pytanie, czy Japonia podlega procesowi westernizacji, a także podkreślić przesłanki mówiące o pozycji kraju jako mocarstwa w Azji Wschodniej.

Rozdział 4. Japonia w latach 1873–1912

W części czwartej prześledzono z kolei odbyte podróże po kraju, a także obowiązki związane z zajmowanymi przez Mutsuhito pozycjami monarchy i naczelnego dowódcy: w tym wypadku wskazano m.in. na reformy związane z wojskiem (działania prowadzące do utworzenia silnych i stabilnych sił zbrojnych oraz wprowadzenia zmian organizacyjnych w najwyższych władzach wojskowych), manewry i inspekcje wojska czy stanowisko wobec wojen z Chinami oraz Rosją. Równie interesujące okazuje się opisanie miejsca kobiet w życiu cesarza oraz jego stosunku do własnych dzieci – obu tym kwestiom autorka postanowiła poświęcić osobną część. Szczególnie ważną rolę przypisuje cesarzowej Haruko, będącej małżonką oficjalną (seishitsu), oraz damom dworu (nyokan/nyōkan) – z uwzględnieniem Yanagiwary Naruko, matki cesarza Taishō (1912–1926). Towarzyszyły one władacy zarówno w wolnych chwilach, jak i podczas wypełniania przez niego obowiązków. Domknięciem dla tej pozycji jest kres życia cesarza, podanie przyczyn jego śmierci, a także opisanie ceremonii pogrzebowych oraz reakcji, jakie w kraju i za granicą wzbudziło odejście monarchy. Przykładami przytaczanymi przez autorkę są także reakcje postaci w powieści „Sedno rzeczy” Sōsekiego Natsume – dla Senseia jest to powód do popełnienia samobójstwa, natomiast młody absolwent Tokijskiego Uniwersytetu Cesarskiego postanawia z tej okazji kupić czarną krepę i owinąć nią złocistą główkę drzewca flagi. W publikacji zawarto również teksty opublikowane przez zagraniczne czasopisma z okazji śmierci cesarza, w tym przez „Kuriera Porannego”, „Dzień” czy „Gościa Wieczornego” z 30 lipca 1912 roku, a więc tytuły polskie z czasu, gdy formalnie nasze państwo jeszcze nie odzyskało niepodległości, a z Japonią nie były utrzymywane oficjalne relacje.

Mutsuhito w grobowcu cesarza Jinmu oraz cesarz z cesarzową na uroczystości otwarcia 1. Krajowej Wystawy Przemysłowej

Monografia Ewy Pałasz-Rutkowskiej jest pozycją wyjątkową w każdym calu. Została przygotowana niezwykle drobiazgowo, z zachowaniem właściwej terminologii oraz szczegółowymi wyjaśnieniami trudniejszych pojęć. Ogromnym plusem jest uwzględnienie dużej ilości wysokiej jakości zdjęć podkreślających omawiany temat (w znacznej części pochodzą one ze zbiorów znajdujących się w chramie Meiji w Tokio; zamieszczono również zdjęcia wykonane przez samą autorkę podczas pobytu w Japonii), a jednocześnie potwierdzających główne cele stawiane przez badaczkę na samym wstępie książki. Wreszcie na szczególną uwagę zasługuje wykorzystanie źródeł polsko-, anglo- i japońskojęzycznych (w tym zabytków piśmiennictwa japońskiego takich jak: „Kojiki, czyli Księga dawnych wydarzeń” w tłum. Wiesława Kotańskiego) wśród których najczęściej cytowanymi są: „Kronika cesarza Meiji” (Meiji tennōki) oraz „Zbiór zapisów rozmów do »Kroniki cesarza Meiji«: dokumenty Nadzwyczajnego Departamentu Redakcyjnego Domu Cesarskiego” (Meiji tennōki danwa kiroku shūsei: Rinji Teishitsu Henshūkyoku shiryō). Na końcu książki zamieszczono również, dzięki którym poznajemy: „Konstytucję Wielkiego Cesarstwa Japonii” (Dainihon teikoku kenpō), „Akt o domu cesarskim” (Kōshitsu tenpan), „Reskrypt cesarski o wychowaniu” (Kyōiku ni kansuru chokugo) oraz kalendarium poszczególnych wydarzeń. Uwzględnienie wykazu dat ułatwia nawigację po okresach historycznych towarzyszących zasiadaniu na tronie cesarza Meiji, a indeks osobowy pozwala na znalezienie pożądanej informacji o osobie, która nas najbardziej interesuje. Jedyny minus, jaki można dostrzec, to występujące gdzieniegdzie pomieszanie kolejności zapisu imion i nazwisk japońskich. Nie umniejsza to jednak w żadnym wypadku wartości oraz nowatorskiemu podejściu niniejszej pozycji.

Żołnierze japońscy i rosyjscy wkopują kamiń z herbem cesarskim i napisem oraz obelisk z cesarskim herbem chryzantemy

Do kogo adresowana jest niniejsza książka? Po pierwsze, do osób zainteresowanych historią Japonii i przemianami, jakie dokonały się po obaleniu szogunatu oraz zaprowadzeniu całkowicie nowego porządku z cesarzem jako symbolem głębokich zmian. Po drugie, monografia prof. Pałasz-Rutkowskiej przypadnie do gustu wszystkim, którzy byliby ciekawi sposobu, w jaki przedstawiany jest przez Japończyków cesarz, zwłaszcza na różnego rodzaju obrazach. Wreszcie, po trzecie, jest to obowiązkowa lektura dla tych, którzy pragną dowiedzieć się kto miał wpływ na działanie młodego władcy oraz jaki był jego stosunek zarówno wobec wielowiekowej tradycji, jaki i procesu modernizacji.

Cesarz Meiji (1852–1912). Wizerunek władcy w modernizowanej Japonii

Autor: Ewa Pałasz-Rutkowska

Wydawnictwo: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego

Rok i miejsce wydania: Warszawa 2016

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

literatura   cesarz  

NASZE ARTYKUŁY

Czy Japonia lubi drony?

Wokół dworca Shinjuku

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Komu macha maneki-neko?

Kitsune - japońskie lisy

KONKURS

Konkurs

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy