Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Kultura CIAŁO A POPKULTURA. „CIELESNOŚĆ W KULTURZE JAPONII. TOM 1: MEDIA I SPOŁECZEŃSTWO”

Wydawnictwo Japonica

26.05.2017 | 16:25
Autor: Natalia Panuszewska

Ciało jest odmiennie postrzegane w różnych kulturach. Jak więc traktują je Japończycy? Czytelnicy mogą dowiedzieć się tego z serii „Cielesność w kulturze Japonii”.

Cielesność należy do zagadnień, które często powracają w dyskursie humanistycznym. Można ją rozpatrywać na różne sposoby: albo skupiając się na aspektach biologicznych, albo na konstruktach społeczno-kulturowych, które powiązane są z obrazami ciała. I właśnie tej problematyce poświęcono „Cielesność w kulturze Japonii. Tom 1: Media i społeczeństwo”, publikację, która zapoczątkowała trzytomowy cykl wydawniczy Polskiej Fundacji Japonistycznej oraz Katedry Japonistyki Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego. W dwóch pozostałych częściach serii podjęto natomiast zagadnienia związane z religią, historią i sztuką oraz literaturą i językiem (recenzję tomu trzeciego można przeczytać tutaj).

Książkę, opatrzoną wstępem Iwony Kordzińskiej-Nawrockiej, podzielono na dwie części: „Ciało w mediach i kulturze popularnej” oraz „Ciało w interakcji społecznej”. Opublikowane w niej teksty są niebywale zróżnicowane – dotyczą zarówno zjawisk znanych i zbadanych (najlepszym przykładem są dwa artykuły poświęcone kinematografii), jak i zupełnie nowych, wygenerowanych przez rozwój technologii czy przemiany społeczno-kulturowe.

Na część pierwszą składa się sześć tekstów, w których omówiono zróżnicowane zagadnienia, co pozwala na ukazanie czytelnikowi całego spektrum powiązań między ciałem a kulturą popularną. Pod tym kątem zaprezentowane zostały dwa spojrzenia na japońską kinematografię i problemy, jakie podejmowała w latach 60. i 70., takie jak kwestie polityczne czy przemiany społeczne („Ōshima Nagisa i jego Dziennik złodzieja z Shinjuku w kontekście twórczości lat 60. XX wieku” Mikołaja Melanowicza oraz „Obraz cielesności kobiet w obliczu upadającego patriarchatu – filmy Masumury Yasuzō” Przemysława Sztafieja). Swoje miejsce w publikacji znalazł również szeroko rozumiany przemysł muzyczny: teksty traktują o rosnącej ingerencji virtual reality w rzeczywistość w postaci syntezatorów śpiewu, czyli Vocaloidów („Wirtualny wykonawca, wirtualne ciało – fenomen Hatsune Miku” Wioletty Bodzek), kreowaniu i utrzymywaniu – często z ogromnym trudem – perfekcyjnego wizerunku idola („Idol w japońskiej kulturze muzycznej” Agaty Dychy; temat podejmowano również na łamach „Japonii-Online” m.in. w artykule „Aniołki Johnny’ego, czyli jak w Japonii powstają gwiazdy”), a także o historii i rozwoju efektownego, kojarzonego z japońską sceną muzyczną gatunku visual kei [„Gatunek wizualny (visual kei) we współczesnej muzyce japońskiej” Urszuli Altmajer]. Nie zapomniano także o mandze, jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów japońskiej popkultury („Wizerunek homoseksualisty w komiksie japońskim” Urszuli Pieńczak).

Część druga „Cielesności w kulturze Japonii…” to zbiór zaledwie trzech artykułów. Pierwszy z tekstów, „Powierzchowność ukształtowana – makijaż w kulturze Japonii” Iwony Kordzińskiej-Nawrockiej, traktuje o roli, jaką makijaż odegrał w japońskiej kulturze i jak zmieniał się wraz z rozwojem i nowymi zapotrzebowaniami społeczeństwa: czytelnik może dzięki temu spojrzeć na japońską historię w kontekście nieustannej potrzeby upiększania się. Patrycja Macioszek w „Ciele i stroju w twórczości współczesnych japońskich projektantów awangardowych” zwraca przede wszystkim uwagę na inspiracje, jakie japońscy projektanci czerpią zarówno z rodzimej tradycji, jak i z wzorców zachodnich. „Ciało kobiety idealnej – lalki zastępujące żywe partnerki” Gabrieli Matusiak, tekst zamykający publikację, dotyczy natomiast o wiele bardziej skomplikowanego problemu – odchodzenia przez część współczesnych japońskich mężczyzn od związków z drugą osobą na rzecz „nawiązywania relacji” z humanoidalnymi lalkami.

Jedną z największych zalet publikacji jest wspomniane już zróżnicowanie artykułów. Każdy poświęcony jest innej problematyce, dzięki czemu czytelnik może zapoznać się z wieloma zagadnieniami, co pozwala na kompleksowe przeanalizowanie postrzegania cielesności przez japońskie społeczeństwo. Nie tylko bowiem zostały przybliżone zjawiska towarzyszące Japończykom niemal od zarania ich kultury, takie jak makijaż i jego zmieniająca się na przestrzeni wieków rola, ale także problemy zupełnie nowe, dotychczas niespotykane, wymagające innego, świeżego spojrzenia na społeczną rzeczywistość, jak choćby kwestia mężczyzn, którzy, zamiast pogłębiać relacje międzyludzkie, próbują tworzyć namiastki związków z „idealnymi partnerkami” – lalkami. Ponadto warto również zwrócić uwagę na zabieg łączący wszystkie trzy tomy serii „Cielesność w kulturze Japonii”, czyli na czarno-białe kolaże otwierające kolejne części tematyczne poszczególnych publikacji, stworzone z ilustracji wykorzystanych w tekstach – z jednej strony w interesujący sposób obrazują różnorodność tematów, z drugiej jednak mogą sprawiać wrażenie niedopracowanych.

Nawet pobieżne spojrzenie na nazwiska autorów i zamieszczone z tyłu książki biogramy pozwala zauważyć, że za artykuły odpowiadają nie tylko tytani polskiej myśli japonistycznej, tacy jak Iwona Kordzińska-Nawrocka czy Mikołaj Melanowicz, ale również młodzi badacze. Można więc przypuszczać, że tak interesujące tematy jak umacniająca się pozycja virtual reality w popkulturze czy schematy, którymi operuje się w komiksach, staną się przyczynkami do dalszych badań poświęconych współczesnym zjawiskom kulturowo-społecznym.

Publikacja nie jest jednak pozbawiona wad – w oczy rzuca się zróżnicowany poziom korekty tekstów. Część z artykułów jest dopracowana, jednak w niektórych (na przykład „Ōshima Nagisa i jego Dziennik złodzieja z Shinjuku…”) można znaleźć błędy językowe i interpunkcyjne. Pomijając jednak te drobne usterki, „Cielesność w kulturze Japonii. Tom 1: Media i społeczeństwo” jest definitywnie publikacją wartą polecenia, pozwala bowiem dostrzec jedną z oczywistych prawd: ludzka cielesność właściwie od zawsze związana była z szeroko rozumianą konsumpcją i komercją, niemal bowiem od samego początku kultury istniało społeczne przyzwolenie – a czasem wręcz nakaz – nieustannego upiększania się. Na początku dotyczyło to makijażu i strojów, następnie, dzięki środkom masowego przekazu, przybrało bardziej kompleksowy wymiar – obecnie media kreują konkretne wzorce, gotowe wizerunki, za którymi należy podążać. Podjęcie takiej tematyki sprawia, że książka może zainteresować nie tylko osoby pasjonujące się stricte tematyką japońską, ale również te, które fascynuje kultura popularna czy przemiany i nowe zjawiska społeczne.

____________________________________________________

Cielesność w kulturze Japonii. Tom 1: Media i społeczeństwo

Redakcja naukowa: Iwona Kordzińska-Nawrocka, Agnieszka Kozyra

Wydawnictwo Japonica; Polska Fundacja Japonistyczna; Katedra Japonistyki Wydziału Orientalistycznego Uniwersytetu Warszawskiego

Warszawa 2016

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

popkultura   kultura  

NASZE ARTYKUŁY

Serce Kiusiu – Fukuoka

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Kitsune - japońskie lisy

Komu macha maneki-neko?

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy