Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Kultura 3 W 1. RECENZJA KSIĄŻKI „SNY I WIZJE W JAPOŃSKICH OPOWIADANIACH PRZEŁOMU XIX I XX WIEKU”

Okładka książki; źródło: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego

11.09.2017 | 18:27
Autor: Martyna Wyleciał

Niewielka książka zawiera wielkie nazwiska, doskonałe opowiadania i kilka lepiej lub gorzej trafionych pomysłów.

Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego wydało książkę zatytułowaną „Sny i wizje w japońskich opowiadaniach przełomu XIX i XX wieku”, która zawiera pięć krótkich opowiadań następujących autorów: Doppo Kunikidy, Sōsekiego Natsume, Kafū Nagaia, Ōgaia Moriego i Ryūnosuke Akutagawy. Opatrzone one zostały komentarzem Katarzyny Sonnenberg, która odpowiedzialna jest także za przekład i wybór tekstów.

Zbiór ma nietypową strukturę. Zaczyna się od krótkiego omówienia literatury przełomu XIX i XX wieku i zarysowania na tym tle sylwetek wspomnianych autorów. Sonnenberg wykazuje także, w jaki sposób wykorzystują oni motyw snów i wizji w swoich twórczościach. Następnie pojawiają się fragmenty utworów w języku japońskim i ich tłumaczenia. Każde poprzedzone biogramem autora oraz zakończone bibliografią. Do tych fragmentów dołączone są również słowniczki zawierające trudne słowa wyjaśnione prostszym japońskim. Całość omawianych we fragmentach opowiadań w przekładzie polskim można znaleźć na końcu książki. W zbiorze pojawiają się następujące tytuły: „Niezapomniani ludzie” (Wasureenu hitobito) Doppo Kunikidy, „Jedna noc” (Ichiya) Sōsekiego Natsume, „Spadające liście” (Ochiba) Kafū Nagaia, „Złudzenia” (Mōsō) Ōgaia Moriego i „Chusteczka” (Hankachi) Ryūnosuke Akutagawy .

Każde z opowiadań charakteryzuje się innym stylem, tak że z łatwością można odróżnić poszczególnych autorów. Przedstawiane są głównie niewielkie sceny z życia codziennego. Czasem zawierają wątki autobiograficzne, jak w przypadku opowiadania „Spadające liście”, które jest oparte na doświadczeniach Kafū Nagaia z jego pobytu w Stanach Zjednoczonych – widać tu zainteresowanie autora literaturą francuską. Innym razem to fikcyjne sytuacje, które mają posłużyć autorowi do opisania interesującego go zagadnienia. Tak jest na przykład w przypadku ostatniego z opowiadań, „Chusteczka”, gdzie autor opisuje kobietę, która przyszła do profesora powiedzieć mu o śmierci jej syna. Zaaferowany główny bohater próbuje odczytywać skrzętnie skrywane emocje kobiety, która zdradza się jedynie z powodu kurczowo ściskanej chusteczki.

Zawarte w zbiorze krótkie biogramy artystów pomagają w lepszym zrozumieniu kontekstu powstania poszczególnych dzieł i wychwyceniu aluzji do życia osobistego lub doświadczeń poszczególnych autorów. Natomiast bibliografie będą z pewnością użyteczne, gdy styl któregoś z pisarzy przypadnie czytelnikowi do gustu, tak że będzie chciał sięgnąć po więcej, bo teraz będzie wiedział, że mu się spodoba. Na przykład styl, w jakim Sōseki Natsume napisał swoje opowiadanie „Jedna noc”, nie odbiega od tego, który można było zaobserwować w takich powieściach jak „Wrota” czy „Światło i mrok”.

Książka ta może być interesująca dla kilku grup czytelników. Przede wszystkim dla osób zainteresowanych literaturą japońską, którzy chcieliby poznać jeden z jej wycinków, jakim jest literatura przełomu XIX i XX wieku, ze szczególnym nakierowaniem na charakterystyczny sposób narracji, nawiązujący do snów i wizji, który można znaleźć w dziełach wymienionych twórców. W zbiorze znalazły się opowiadania najznamienitszych autorów tamtego okresu, docenianych i wielokrotnie nagradzanych.

Drugą grupą są osoby zainteresowane twórczością uwzględnionych w zbiorze autorów. Znajdą oni tu bowiem nowe, dotąd niewydane w Polsce teksty. Z drugiej strony, jak już zostało wspomniane, być może po spróbowaniu krótkich form wybranych twórców, będą chcieli sprawdzić, czy warto poszukiwać ich dłuższych utworów.

Jako ostatnią można wymienić grupę osób zainteresowanych językiem japońskim i przekładem. Jak już zostało wspomniane, książka zawiera również fragmenty w języku japońskim. Zajmują one jej środkową sekcję i pochodzą z zamieszczonych w zbiorze opowiadań. Można w nich zaobserwować cechy charakterystyczne stylów poszczególnych autorów i to w ich rodzimym języku, a także – dzięki słowniczkowi – zobaczyć, jak zmienił się on na przestrzeni wieków. Można nawet potraktować te fragmenty jako krótkie czytanki, bo opatrzone są furiganą (czyli malutkimi podpisami w hiraganie nad znakami kanji), ułatwiając czytanie.

Każdy z poziomów tej książki ma swoje plusy i minusy. Najsłabiej wypada jednak wyżej wymieniona część z fragmentami. Głównie dlatego, że trzeba posiadać specjalistyczną wiedzę, by mogłyby być one użyteczne. Dla osób nieznających japońskiego nie będzie to raczej przydatna część, bo przeczytanie samych tłumaczeń mija się z celem, gdyż wracają one później podczas czytania pełnych opowiadań i zaburzają płynność odbioru.

Słowniczek w części językowej, z wypisanymi trudnymi słowami z tekstów źródłowych i ich wyjaśnieniami we współczesnym japońskim, również ma niedociągnięcia. O ile we fragmentach pojawia się furigana, to potem przy współczesnym komentarzu jej zabrakło, co może być utrudnieniem dla osób początkujących, nieznających dobrze japońskiego. Przydatne byłoby także dołączenie tłumaczenia na język polski. Można oczywiście znaleźć wyjaśnienia w tłumaczeniu fragmentu, ale utrudnia to odbiór, a niewprawnego czytelnika może jednak prowadzić do pomyłek. Całkiem przydatny byłby też krótki komentarz, na co konkretnie miałby zwrócić uwagę odbiorca w danym fragmencie, wyjaśnienie, dlaczego akurat on został wybrany przez autorkę jako reprezentatywny dla danego opowiadania.

Osoby nieznające języka japońskiego mogą ominąć tę sekcję i przejść bezpośrednio do opowiadań, które są przetłumaczone z wyczuciem i w świetnym stylu. Katarzyna Sonnenberg operuje bardzo ładnym językiem i potrafi oddać subtelne różnice stylu pisania poszczególnych autorów.

Równie dobrze sprawdza się w części analitycznej, gdzie omawia kontekst społeczno-historyczny tłumaczonych dzieł i wyjaśnia, jaką rolę w twórczości wybranych autorów pełni motyw snów i wizji. To bardzo skrótowe omówienie i ma się wrażenie, jakby na ten temat można było powiedzieć dużo więcej. Dlatego szkoda, że ta część nie została bardziej rozwinięta, aczkolwiek to, co czytelnik otrzymuje, jest wystarczające, by lektura opowiadań była pełna i satysfakcjonująca.

Książka sprawia wrażenie raczej specjalistycznej w swym wydźwięku, przeznaczonej raczej dla osób głęboko zaineresowanych tematem, niż dla przypadkowego czytelnika. Choć i taki odbiorca może z przyjemnością przeczytać opowiadania, które są napisane pięknym językiem, poruszające i zmuszające do refleksji. Najwięcej jednak zyskają na tym wymienione wcześniej grupy. Każda dostanie coś dla siebie, a jednocześnie zostanie z poczuciem, że chce więcej.

Pozornie różni autorzy znaleźli swoje miejsce w książce „Sny i wizje w japońskich opowiadaniach przełomu XIX i XX wieku”. Każdy z nich w swej twórczości kierował się inną motywacją i doświadczeniami życiowymi. Widać to w ich utworach, ale jednak mimo to każdy z nich nawiązywał do motywu snów i wizji. Nie bez powodu zaciekawiło to Katarzynę Sonnenberg, która zdołała przekazać swoją pasję w tej książce. 
_________________________________________________________

„Sny i wizje w japońskich opowiadaniach przełomu XIX i XX wieku”
Redakcja naukowa z wprowadzeniem: Katarzyna Sonnenberg
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2017

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

język japoński   literatura  

NASZE ARTYKUŁY

Tamago – jajko w Japonii

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Komu macha maneki-neko?

Kitsune - japońskie lisy

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy