Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Recenzja W KRAINIE LUDZKIEJ WYOBRAŹNI. RECENZJA KSIĄŻKI „YŌKAI. TAJEMNICZE STWORY W KULTURZE JAPOŃSKIEJ”

Okładka książki, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego / źródło:https://www.wuj.pl/

06.08.2017 | 18:33
Autor: Marta Orszt

Od ainukaisei po zunberabō – dziesiątki stworów i tyle samo historii o nich znaleźć można w książce Michaela Dylana Fostera, która wprowadza czytelnika w świat niewidoczny dla ludzkich oczu.

„Yōkai. Tajemnicze stwory w kulturze japońskiej” jest propozycją intrygującą dzięki swojej bogatej treści. Michael Dylan Foster – adiunkt na Indiana University i autor wielu pozycji naukowych – poświęcając swoje badania japońskiemu folklorowi, odkrywa tajemnice stworów współcześnie kojarzonych z popkulturą i prezentuje je czytelnikowi w przyjazny sposób.

Niedocenione bóstwa czy może lokalne straszydła? Ocenę, czym właściwie jest dany yōkai, pozostawiono czytelnikowi. Stwory opisane w książce narodziły się z lęków, które prześladowały ludzi już setki lat temu: zaczynając od strachu przed niewidocznymi twarzami nieznajomych o zmierzchu, a na niepokoju, jaki wywoływała czarna toń okolicznych stawów kończąc.

Pierwszą część książki stanowi analiza badań nad stworami oraz pierwszymi wzmiankami o nich w źródłach piśmienniczych. Autor prowadzi czytelnika od czasów powstania najwcześniejszych japońskich źródeł pisanych – takich jak Kojiki (z roku 712) i Nihonshoki (z roku 720) – poprzez rysunkowe katalogi yōkai Toriyamy Sekiena, po narodzoną w okresie Meiji yōkaigaku, czyli dziedzinę badawczą poświęconą stworom w kulturze japońskiej. Michel Dylan Foster przywołuje również nowożytne badania naukowe, w tym różnorodne systemy podziału stworów proponowane przez uznanych w dziedzinie badaczy. Część teoretyczna dotycząca kultury yōkai stanowi prawie połowę książki, którą, zależnie od upodobań, można przeczytać lub pominąć, jeśli szuka się opisów konkretnych stworzeń.

Drugą część książki stanowi spis yōkai podzielonych według krain, w jakich można je spotkać. Cytaty z legend wzbogacają opisy stworów, a towarzyszące im grafiki pozwalają lepiej wyobrazić sobie dane stworzenie. W treści zaakcentowany został regionalny charakter yōkai: podano podobieństwa, różnice oraz warianty nazw, dzięki czemu można porównać cechy postaci zależne od miejsca jej występowania. W książce została ukazana etymologia nazw, dzięki czemu łatwiej zrozumieć, za jakie występki obarczano winą dane stworzenie. Przykładowo popularny nie tylko w Japonii kappa zyskał w jednej z prefektur przydomek komahiki, czyli „wciągacza koni” – podobno lubował się w topieniu tych zwierząt gdy przeprawiały się przez wodę.

Książka może również stać się inspiracją do poszerzenia wiedzy, a także zaczęcia własnych badań na tematy interesujące czytelnika – Foster przyznaje, że pomysł rozpoczęcia badań nad yōkai przyszedł mu do głowy gdy... zauważył figurkę kappy stojącą na lodówce i zorientował się, że właściwie nie wie, co ona oznacza.

Autor urozmaica tekst cytatami, legendami i historyjkami na temat yōkai. Całość uzupełniają grafiki pędzla Shinonome Kijina, który w książce zostaje opisany jako twórca rysunków i broszur na temat potworów znanych w Japonii, oraz rozmaite ilustracje z dokładnie opisanych źródeł. Spis ilustracji zawarty na początku książki ułatwia poruszanie się wśród stron wydania. Linearne, jakby wykonane czarnym tuszem portrety yōkai dobrze prezentują się na matowym, ziarnistym papierze. Jego grubość sprawia, że karty książki przewraca się z przyjemnością.

Książka wydaje się spisem potworów i bóstw znanych z japońskich opowieści, jednak encyklopedyczne pierwsze wrażenie jest mylące: opisy zostały napisane wartkim, przyjemnym w lekturze językiem,który nie tyle daje „suchą” wiedzę, co wciąga czytelnika w tajemniczy świat legend i opowieści przekazywanych ustnie od setek lat.

Dla osób pragnących zgłębić wiedzę na temat yōkai lub szukających źródeł do prac naukowych publikacja stanie się swojego rodzaju bazą. Autor pamiętał również o wykazie potworów, dzięki czemu łatwo znaleźć wspomnienia o konkretnym stworze wśród kart książki. Dodatkowo zamieszczony został leksykon nazw wraz z ich pisownią w znakach kanji. Autor powołuje się na japońskie i obcojęzyczne źródła naukowe, gazety, wydawnictwa popularnonaukowe, graficzne, teoretyczne i inne. Samych stron przypisów w książce jest aż 41, a poza przekierowaniami do źródeł, na których opierał się twórca, znaleźć można tam jego komentarze i poszerzone wyjaśnienia nieujęte w tekście.

Yōkai. Tajemnicze stwory w kulturze japońskiej” skierowana jest do czytelnika w każdym wieku. Dzięki popularnonaukowemu charakterowi jej lektura stanowi połączenie rozrywki z poszerzaniem własnej wiedzy. Szczególnie przypadnie do gustu osobom pragnącym bliżej poznać pochodzenie stworów, które obecnie spotkać można m.in. w japońskiej popkulturze. Sprawdzi się zarówno jako leksykon yōkai, jak i źródło wiedzy na temat badaczy zajmujących się tymi stworami.

Więcej informacji o książce, autorze i yōkai zasięgnąć można w wywiadzie z Michaelem Dylanem Fosterem.
________________________________________

Yōkai. Tajemnicze stwory w kulturze japońskiej
Autor: Michael Dylan Foster
Tłumaczenie polskie: Agnieszka Szurek
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2017

ŹRÓDŁA


SYLWETKA AUTORA

TAGI:

manga i anime   literatura   kultura   folklor  

NASZE ARTYKUŁY

Był sobie rāmen...

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Komu macha maneki-neko?

Kitsune - japońskie lisy

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy