Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Kultura RÓŻNE OBLICZA FUJI. RECENZJA ALBUMU „GÓRA FUJI: HOKUSAI I HIROSHIGE...”

Okładka albumu; źródło: Muzeum Manggha

17.10.2017 | 15:58
Autor: Krystian Karolak

Album wydany przez Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha wprowadza w twórczość Katsushiki Hokusaia i Utagawy Hiroshige, której tematem przewodnim i bohaterem jest góra Fuji.

Góra Fuji jest miejscem świętym dla wyznawców shintō, źródłem inspiracji artystycznej, nieodłącznym symbolem Japonii m.in zdobiącym rewers banknotu tysiącjenowego; ponadto wulkan i wzniesienie górskie wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako obiekt dziedzictwa kulturowego. Wspinaczka na sam szczyt tego wzniesienia każdego roku jest celem wyprawy setek tysięcy Japończyków oraz turystów chcących zrealizować swoje największe marzenie i ujrzeć wspaniały widok, który stanowi nagrodę za wysiłek włożony w wędrówkę. Osobom, które z różnych względów nie mogą zobaczyć góry Fuji na żywo, pewną pociechę mogą dać jej wspaniałe wizerunki uwiecznione przez najznamienitszych drzeworytników – wśród nich wymienić można Katsushikę Hokusaia („Sto widoków góry Fuji”) czy Utagawę Hiroshige („Trzydzieści sześć widoków góry Fuji”).

Okładka albumu

Album „Góra Fuji: Hokusai i Hiroshige. Japońskie drzeworyty krajobrazowe z kolekcji Feliksa Mangghi Jasieńskiego” wydany przez Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha pod redakcją Małgorzaty Martini jest swego rodzaju podsumowaniem wystawy trwającej od 19 stycznia do 6 maja 2012 roku. Publikację podzielono na dwie części. Pierwsza liczy ponad 130 stron i składa się ze zbioru krótkich artykułów, napisanych przez polskich i zagranicznych specjalistów z różnych dziedzin – ich celem jest ukazanie fenomenu najwyższego japońskiego wzniesienia – oraz twórczości dwóch artystów zainspirowanych jego obliczem: Katsushiki Hokusaia oraz Utagawy Hiroshige. Dzięki nim dowiedzieć się można o budowie geologicznej Fuji, jej aktywności wulkanicznej w danych okresach historycznych oraz środkach mających pozwolić na przewidzenie wystąpienie erupcji. Ponadto dodano także teksty ukazujące wzniesienie przez pryzmat znaczenia religijnego i artystycznego, dające odpowiedź na pytanie, co było przyczyną tak dużej jego popularności jako tematu drzeworytów ukiyo-e m.in. w sztuce i kulturze okresu Edo. Wyjaśniono również stosunek Feliksa Jasieńskiego do twórczości dwóch omawianych drzeworytników. Zwieńczeniem tak drobiazgowego wprowadzenia w temat przewodni niniejszego albumu jest natomiast przedstawienie szczegółów odnoszących się do życia i twórczości artystów oraz terminologii związanej z drzeworytnictwem.

Góra Fuji – multimedialna kreacja symbolu narodowego

Druga część stanowi z kolei wybór siedemdziesięciu drzeworytów japońskich z kolekcji Feliksa Jasieńskiego, należącej do Muzeum Narodowego w Krakowie, a znajdującej się obecnie w depozycie Muzeum Techniki i Sztuki Japońskiej Manggha. Wśród nich znaleźć można m.in. „Delikaty wiatr, piękny poranek”; „Młyn wodny w Onden”; „Sukiyagashi w Tōto” czy „Jezioro w Hakone”. Każdy z nich został opatrzony krótkim podpisem, w którym zawarto: tytuł serii, sygnaturę, pieczęć autora, cenzora i wydawcy oraz numer inwentaryzacyjny pozwalający na zidentyfikowanie konkretnego dzieła. W albumie zawarto także opis każdego z drzeworytów, który umożliwia zidentyfikowanie przedstawianego miejsca, kompozycji poszczególnych elementów wraz z umiejscowieniem góry Fuji oraz rodzaju zastosowanego stylu drzeworytniczego. Przy niektórych bardziej popularnych dziełach uwzględniono również wystawy i publikacje, w których się pojawiły, a także, w ramach ciekawostki, wskazano posłużenie się podobnym motywem czy elementem w innych drzeworytach. Przykładem może być bodaj najsłynniejszej drzeworyt, zatytułowany „Pod wielką falą w Kanagawie” Katsushiki Hokusaia (jap. Kanagawa oki nami ura), z którym zestawiono także inne grafiki: „[Wizerunek] Fuji na »martwej fali«” oraz „[Widok] Fuji z morza” co pozwala na dostrzeżenie tej samej sceny w ujęciu zarówno statycznym, jak i bardziej dynamicznym.

„Pod wielką falą w Kanagawie”

Tym, co rzuca się najbardziej w oczy przy bliższym zapoznaniu się z albumem, jest przede wszystkim staranność wykonania. Publikacja została przygotowana na bardzo wysokiej jakości papierze kredowym, który przy dobrze wykonanych fotografiach i grafikach umożliwia dostrzeżenie nawet najmniejszego detalu ujętego w nich przez autora. Drugi aspekt warty podkreślenia to interesująca forma przyjęta przy tworzeniu tej publikacji. Poza wyselekcjowanymi drzeworytami Hokusaia i Hiroshige uwzględniającymi górę Fuji, dużo miejsca poświęcono wprowadzeniu czytelnika w fenomen tegoż wzniesienia oraz jego miejsca w japońskiej kulturze. Pomocne okazuje się także uwzględnienie w recenzowanej pozycji kalendarium życia i twórczości obu artystów, a także zasady transkrypcji i czytania wyrazów oraz nazw japońskich. Nie zapomniano również o wyborze literatury wykorzystanej w albumie, bogatym słowniku terminów japońskich uwzględniających rodzaje, formaty i style związane z drzeworytami, dodano także krótki opis powstawania techniki graficznej. Równie interesujący okazuje się wybór poszczególnych drzeworytów. O ile w przypadku Katsushiki Hokusaia mamy do czynienia z grafikami stworzonymi w ujęciu horyzontalnym (poziomym), o tyle u Utagawy Hiroshige góra Fuji występuje na drzeworytach przedstawiających japońskie krajobrazy w pozycji wertykalnej (pionowej). Pojawiają się drobne potknięcia, m.in. podkreślenie tego, że wizerunek góry Fuji znajduje się na banknocie 5000 jenów (umieszczono go w serii z 1984 roku, a rewers banknotu obecnego banknotu zdobi dzieło Ogaty Kōrina pt. „Kakitsubata-zu”). Obecnie wzniesienie to widnieje na rewersie tysiącjenowym.

Asuka-yama w Tōto

Podsumowując, czytelnik otrzymuje nie tylko świetnie przygotowaną publikację umożliwiającą szczegółowe zapoznanie się z wybranymi drzeworytami autorstwa Katsushiki Hokusaia i Utagawy Hiroshige, w której góra Fuji niejako uczestniczy w życiu codziennym Japończyków, lecz także dowiaduje się z niej o wpływie, jaki owo wzniesienie wywarło na kulturę japońską. Nie bez znaczenia pozostaje także wybór na okładkę „Widoku z lotu ptaka słynnych miejsc przy Tōkaidō” – stanowi on zarówno mapę Japonii, jak i pewnego rodzaju symbol funkcji, jaką Fuji spełnia górując nad poszczególnymi miejscami uwzględnionymi w grafice. Pozycję, przez wzgląd na podejście oraz staranne potraktowanie tematu i twórczości drzeworytników, warto polecić miłośnikom drzeworytu oraz osobom zainteresowanym sztuką japońską.

Góra Fuji: Hokusai i Hiroshige. Japońskie drzeworyty krajobrazowe z kolekcji Feliksa Mangghi Jasieńskiego

Autor: Małgorzata Martini (red.)

Wydawnictwo: Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha

Rok wydania i miejsce: Kraków 2012

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

góra Fuji   kultura   Muzeum Manggha  

NASZE ARTYKUŁY

Różne oblicza Tennōji

Tofu w kuchni japońskiej

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Komu macha maneki-neko?

Kitsune - japońskie lisy

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy