Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Polityka AKIHITO – CESARZ BLIŻEJ LUDU

Cesarz Akihito; źródło: Wikimedia

01.12.2017 | 18:37
Autor: Sylwia Łagnowska

Cesarz Akihito budzi ogromną sympatię społeczeństwa japońskiego i od początku swojego panowania stara się być jak najbliżej poddanych.

Akihito, a właściwie Akihito Tsugunomiya, urodził się 23 grudnia 1933 roku jako najstarszy syn cesarza Hirohito (pośmiertnie Shōwa) i od najmłodszych lat przygotowywany był do objęcia w przyszłości tronu. Już w czasach książęcych wykazał się pewną niesubordynacją, poślubiając kobietę z ludu i samodzielnie wychowując swoje dzieci. Więcej na ten temat można znaleźć w Akihito, książę, który miał zostać cesarzem. 

Cesarz Shōwa, cierpiący na nowotwór jelita, zmarł 7 stycznia 1989 i już tego samego dnia, zgodnie z wielowiekową tradycją, jego syn Akihito przejął regalia władzy (lustro, miecz i krzywe klejnoty). Ze względu jednak na okres żałoby i przygotowania do oficjalnych uroczystości ceremonia intronizacyjna Sokui Rei Seiden no Gi, mająca miejsce w pałacu cesarskim, odbyła się dopiero 12 listopada następnego roku. Książę za nazwę swojego panowania przyjął słowo Heisei, co można tłumaczyć jako „pokój wszędzie”*. Nowy władca Japonii wyraził chęć nie tylko przybliżenia swojej pozycji do zwykłych ludzi, ale też stania się prawdziwym konstytucyjnym monarchą w prawdziwym świecie pozbawionym mitologicznej otoczki. Ze względu na zbliżającą się abdykację cesarza, która planowana jest na kwiecień 2019 roku, można pokusić się już o wniosek, że w pewnych aspektach udało mu się odsunąć chryzantemową zasłonę, za którą do tej pory kryła się rodzina cesarska.

Zgodnie z konstytucją Japonii, która weszła w życie 3 maja 1947, cesarz pełni jedynie rolę „systemu jedności narodu japońskiego” i „nie posiada władzy w zakresie kierowania państwem”. Oznacza to, że jego funkcja jest funkcją reprezentatywną, a do jego najważniejszych obowiązków należy przyjmowanie listów uwierzytelniających od ambasadorów, podpisywanie dokumentów i ustaw oraz nadawanie honorowych odznaczeń. Nie może on czynnie angażować się w politykę, a wszystkie jego działania muszą zostać zatwierdzone przez rząd. Nawet jego podróże są wcześniej przygotowywane przed Urząd Dworu Cesarskiego, a cały program zatwierdza parlament.

Nowy władca rozpoczął okres swojego panowania w dosyć burzliwym okresie dziejowym, jakim było zakończenie zimnej wojny, Japonia musiała umocnić swoją pozycję w nowym ładzie międzynarodowym. Istotnym stało się więc podkreślenie faktu, że Japończycy nie zamierzają wyrzekać się swojej pacyfistycznej konstytucji, a Japonia jest krajem pokoju. Dlatego już w roku 1991 wysłano Akihito w jego pierwszą cesarską zagraniczną podróż do Tajlandii, Malezji i Indonezji – krajów, które były okupowane przez wojska japońskie w okresie drugiej wojny światowej. Przy każdej z tych wizyt zarówno cesarz, jak i cesarzowa wygłaszali słowa przeprosin za dokonane zbrodnie przez ich kraj i zapewniali, że Japonia zeszła ze swojej militarystycznej ścieżki i będzie działać na rzecz międzynarodowego pokoju. Sprawą kontrowersyjną była również wizyta Akihito w Chińskiej Republice Ludowej rok później. Rząd w Pekinie chciał, by cesarz podczas swojej wizyty jasno przeprosił za zbrodnie wojenne, co było związane ze złożeniem pozwu sądowego przez „kobiety pocieszycielki”, żądające odszkodowania od rządu w Tokio. Jak można się było spodziewać, postulaty z Pekinu spotkały się z ostrą reakcją japońskich władz i wizyta stanęła pod znakiem zapytania. Ostatecznie doszło do niej w październiku 1992. Cesarz wyraził „głęboki żal” za popełnione zbrodnie, ale pełne przeprosiny nie miały miejsca, ponieważ rząd japoński nie wyraził na nie zgody, jednak pierwsze kroki do odbudowania wzajemnych relacji zostały poczynione. Na szczególną uwagę zasługuje też podróż w roku 2002 do Polski. Para cesarska w lipcu przyleciała do Warszawy, gdzie przywitał ją prezydent Polski Aleksander Kwaśniewski. W czasie trwania swojej wizyty Akihito złożył kwiaty na grobie nieznanego żołnierza, spotkał się w parlamencie z marszałkami Sejmu i Senatu, a także przespacerował się starówką. Szczególnym punktem programu była rozmowa ze studentami japonistyki warszawskiej, z którymi zarówno cesarz, jak i cesarzowa zamienili kilka słów. 

Jednym w głównych celów Akihito, gdy wstępował na tron, było przybliżenie jego pozycji zwykłemu ludowi i można powiedzieć, że udało mu się to znakomicie. W dotychczasowym okresie panowania zaskarbił sobie sympatię społeczeństwa za jego luźne i nieformalne podejście. Już w roku 1995, kiedy miejsce miało trzęsienie ziemi w Kobe para cesarska wyraźnie przejęła się losem swoich poddanych i starała się ich podtrzymać na duchu. Podobna sytuacja miała miejsce w roku 2011 po słynnym trzęsieniu ziemi w Fukushimie. Po tej katastrofie cesarz Akihito po raz pierwszy wystąpił w publicznym wystąpieniu wyemitowanym w telewizji. Wyraził swoje zaniepokojenie i apelował o to, by dotknięci tym żywiołem ludzie nie tracili nadziei, a cały naród był z nimi myślami i pomógł w odbudowie regionu dotkniętego tą katastrofą. Jego pomoc nie ograniczyła się tylko do wygłoszenia przemowy, ale również po raz pierwszy w historii udostępnił on jedną ze swoich rezydencji położonych w północnej części kraju dla poszkodowanych, a także otworzył cesarskie łaźnie w Nasu dla wszystkich. To co jednak najbardziej spodobało się ludziom, to jego wizyta w jednym ze schronisk w Tokio dla ofiar kataklizmu. 30 marca 2011 w hali widowiskowej Tokyo Budohkan porozmawiał z tymi, którzy tam przebywali, pytając o rodzinę, samopoczucie i jak radzą sobie w obecnej sytuacji.   

Cesarz stara się jak najczęściej spotykać z ludźmi i z nimi rozmawiać. W czasie swoich podróży po Japonii – do tej pory odwiedził wszystkie 47 prefektur – jego plan jest bardzo napięty i poza możliwością interakcji z miejscową ludnością, w programie znajdują się również punkty, w których odwiedza i ogląda konkretne miejsca. Wielokrotnie podkreślał, że wolałby ten czas poświęcić na zwykłą rozmowę, żeby móc bardziej zrozumieć to, o czym myśli jego lud i bardziej się z nim utożsamić. Sam stara się zachowywać jak najbardziej zwyczajnie, chodzi na koncerty i wystawy, publiczność mogła też obserwować taniec cesarskiej pary, co jest niezwykle rzadkim wydarzeniem. Kontrowersje wzbudziła nawet jego obecność na ślubie swojej córki Sayako, która wyszła za Yoshiki Kurodę w roku 2005. Wesele odbyło się w jednym w tokijskich hoteli, co już było uznane za nieodpowiednie dla kogoś o takiej pozycji. W roku 2016 Akihito odnowił swoje prawo jazdy, czego wymagają przepisy od każdej osoby, która skończyła 70. rok życia i zrobił to jak każdy przeciętny obywatel. Cesarz lubi poruszać się swoim autem na terenach przypałacowych, gdzie razem z cesarzową jeździ na przykład na korty tenisowe. Niemniej jednak wciąż jego życie prywatne, osobiste poglądy czy nawet hobby pozostają za tzw. chryzantemową zasłoną. Dziennikarze nie śledzą każdego jednego korku rodziny cesarskiej, a wszystkie jego wystąpienia odbywają się pod ścisłą kuratelą Urzędu Dworu Cesarskiego. Nikt nie może zadać pytań, które wcześniej nie przeszły przez weryfikację urzędniczą, nie można również prowadzić zapisu jego odpowiedzi. Pomimo więc pewnej otwartości, to władca Japonii wciąż pozostaje w oderwaniu od rzeczywistości, którą zna przecięty Japończyk. 

Instytucja cesarska to przede wszystkim zachowanie pewnych tradycji. Władca odpowiedzialny jest za kultywowanie rytuałów shintoistycznych, wciąż pozostając najważniejszym kapłanem (choć od zakończenia drugiej wojny światowej nie może pełnić swojej funkcji publicznie). Tak jak jego przodkowie zarówno cesarz, jak i cesarzowa tworzą klasyczną japońską poezję waka. Jeszcze za czasów książęcych opublikowali tomik swoich utworów, a w roku 1997 na prośbę poddanych wydali zbiór waka, które wcześniej nie były publikowane. Także każdego roku w styczniu odbywa się noworoczne czytanie poezji na terenie pałacowym. Akihito bierze również udział w dorocznym święcie ryb czy sadzenia drzewa, a także młodzieżowej olimpiadzie sportowej. Ważnym elementem jest również uprawienie małego pola ryżowego w pałacu cesarskim. Cesarz osobiście sadzi sadzonkę i aż do pory żniw dogląda całej uprawy. Cesarzowa natomiast hoduje jedwabniki, które później mają posłużyć reparacji starych, pałacowych tkanin. 

Akihito wstąpił na tron w wieku 57 lat, a obecnie (rok 2017) ma lat 84. Nie dziwi więc fakt, że zwłaszcza w ostatnich latach władca cierpiał na liczne dolegliwości zdrowotne. W roku 2003 przeszedł operację nowotworu prostaty. Tutaj również doszło do pewnego złamania panujących obyczajów. Do tej pory unikano wszelkich komentarzy dotyczących zdrowia monarchy, jak w przypadku cesarza Shōwy – zmarł on na nowotwór jelita, a do dnia jego śmierci Urząd Domu Cesarskiego twierdził, że władca ma jedynie wrzody. Urzędnicy byli dość otwarci mówiąc jednak o chorobie Akihito. W 2011 zaczęły się jego problemy kardiologiczne, które wymagały hospitalizacji i przyczyniły się do odwołania części jego obowiązków. Rok później pogorszenie się jego stanu zdrowia wymagało już wszczepiania bypassów. 

Coraz słabsza kondycja, zaawansowany wiek, jak również niemalejące wymagające obowiązki cesarskie zaowocowały jego drugim w historii wystąpieniem w telewizji. Miało ono miejsce 8 sierpnia 2016 roku, Akihito powiedział, że biorąc

„(…) pod uwagę stopniową utratę sprawności, ogarnia mnie obawa, że wypełnianie obowiązków jako symbolu państwa, jak to dotychczas z zaangażowaniem czyniłem, może być dla mnie trudne. (…)”**.

Choć nie użył on słowa abdykacja, to sens przesłania był jasny dla każdego. Ze względów prawnych jednak nie było to do tej pory możliwe, dlatego został uruchomiany specjalny panel dyskusyjny i komisja, która miała przygotować jednorazową ustawę umożliwiającą Ahihito ustąpienie ze stanowiska. W czerwcu tego roku parlament ją ostatecznie zatwierdził i obecnie trwają przygotowania do tego wydarzenia. W mediach dziennik japoński „Asahi” podał informację, jakoby data abdykacji była wyznaczona na koniec marca 2019 roku, jednak rząd temu zaprzeczył. I oficjalna data ustąpienia cesarza nie jest jeszcze znana. 

Zbliżając się więc do końca ery Heisei, a więc i panowania samego cesarza Akihito, można wysunąć wniosek, że władca poczynił duże postępy w relacjach na linii dwór cesarski-społeczeństwo japońskie. Choć oczywiście nadal trudno przyrównać ten stosunek do na przykład monarchii brytyjskiej, która cieszy się ogromnym zainteresowaniem nie tylko mediów, ale też paparazzi, a życie ich jest bardzo publiczne – w Japonii taka sytuacja nie może mieć miejsca. Cesarz jednak cieszy się ogólną sympatią ludu i w czasie swojego panowania wykonał wiele gestów zarówno na rzecz Japończyków, jak i innych krajów. Wielokrotnie wyrażał skruchę za czasy wojenne, a w swoich podróżach starał się szerzyć hasło, które przyświeca jego rządom „pokój wszędzie”, podkreślając pacyfistyczne nastawienie Japonii do świata.
_________________________________________

*Do końca drugiej wojny światowej to cesarz wybierał nazwę swojego panowania zgodnie z Ustawą o Domu Cesarskim z roku 1889. Po wojnie próbowano wyjść z tego systemu, jednakże wśród społeczeństwa wciąż się nim posługiwano. W ustawie o nazewnictwie ery z roku 1979 oficjalnie go przywrócono, jednakże tym razem to gabinet został obarczony odpowiedzialnością za wybranie odpowiendiej nazwy, cesać ją tylko później ogłasza.
**Cytat za O. Olech, Przesłanie JCM cesarza Akihito; za legityzm.org 

ŹRÓDŁA

wyborcza.pl
Noizz
Money. pl
The Straitstimes
Konstytucja Japonii z 3 listopada 1946
Organizacja Monarchistów Polskich
K. Żakowski, Wewnątrzpartyjne uwarunkowania polityki japońskiej partii Liberalno-Demokratycznej wobec Chin w latach 1955-2006, Łódź 2012, s. 246-249.
R. Lamont-Brown, Japans Imperial Family, Contemporary Review 1999, s. 118-122.
Solem Press Biography Encyclopedia.
Wiadomości WP
Imperial Household Agency
Japonia - Nippon

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

cesarz  

NASZE ARTYKUŁY

Różne oblicza Tennōji

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Komu macha maneki-neko?

Kitsune - japońskie lisy

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy