Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Recenzja JAPONIA POWRACA. RECENZJA „POLITYKI ZAGRANICZNEJ JAPONII” A. W. ZIĘTEK, K. ŻAKOWSKIEGO I O. PIETRZAKA

Okładka ksiażki, źródło: Wydawnictwo Uniwersytetu im. Marii Curii-Skłodowskiej w Lublinie

05.03.2020 | 13:02
Autor: Krystian Karolak

„Polityka zagraniczna Japonii”, znajdująca się w ofercie Wydawnictwa UMCS w Lublinie, jest promowana przez autorów i wydawcę jako podręcznik akademicki. Czy książka spełnia należycie swoją rolę?

Japońska polityka zagraniczna w przeszłości często determinowana była poprzez wydarzenia, które zmieniły układ sił międzynarodowych, a relacje z najbliższymi sąsiadami były obciążone przez działania autorytarnego rządu. Stosunki z obiema Koreami, Chinami czy Tajwanem dodatkowo obarczone były bolesnymi doświadczeniami historycznymi. Najczęściej pojawiało się w nich cierpienie, jakiego doznali obywatele wymienionych państw, a także stosowanie zabiegów deprecjonujących pewne problemy przez rząd Japonii, a nawet wypowiadanie kontrowersyjnych komentarzy najważniejszych polityków japońskich. W związku z rozwojem studiów azjatyckich w Polsce, a także zwiększonym zainteresowaniem polityką japońską i pozycją tego kraju w regionie, powstała „Polityka zagraniczna Japonii”. Jest to pierwsza tego typu pozycja traktowana jako podręcznik akademicki o pozycji Kraju Kwitnącej Wiśni w Azji Wschodniej i jej wpływie na arenę międzynarodową.

Publikacja podzielona została na trzy części: „Uwarunkowania obiektywne polityki zagranicznej Japonii”, „Uwarunkowania subiektywne polityki zagranicznej Japonii” oraz „Stosunki Japonii z wybranymi państwami i regionami”. Pierwsza w dużym stopniu opiera się na przybliżeniu struktury demograficznej kraju, położenia geograficznego, zarysu gospodarczego i najistotniejszych wydarzeń historycznych, które zdeterminowały kierunek obrany przez władze Japonii. Druga część koncentruje się na omówieniu japońskiej kultury politycznej i jej specyfiki, uwarunkowań instytucjonalnych oraz koncepcji polityki zagranicznej wypracowanej przez poszczególne rządy Kraju Kwitnącej Wiśni. Tutaj Karol Żakowski duży nacisk kładzie na objaśnienie kulturowo-historycznych uwarunkowań, jakimi rządzi się polityka zagraniczna Japonii, wskazując na sposób funkcjonowania frakcji wewnątrzpartyjnych, znaczenie rodów polityków, powiązania w ramach tzw. „żelaznego trójkąta” (wzajemna zależność między politykami, biurokracją i biznesmenami ukształtowana po II wojnie światowej – przyp. autora), a także istotną rolę mediów, ruchów społecznych i organizacji pozarządowych w omawianym kraju. Jeśli zaś chodzi o rozdział zatytułowany "Koncepcje polityki zagranicznej Japonii", występujący w tej samej części, to skupia się on głównie na reaktywnym charakterze japońskiej dyplomacji po zimnej wojnie (wskazanie m.in. na doktrynę Takeo Fukudy czy ideę całościowego bezpieczeństwa Masayoshiego Ōhiry), inicjatywach międzynarodowych ściśle powiązanych z soft power (budowanie wizerunku kraju i zdobywanie wpływów za granicą w oparciu o strategiczną promocję kultury), strategiach międzynarodowych w dziedzinie bezpieczeństwa czy polityce kraju wobec zachodzących procesów globalizacyjnych oraz regionalizacyjnych. Trzecia, a zarazem ostatnia część książki, poświęcona jest relacjom, jakie Japonia ma z poszczególnymi państwami będącymi jej sojusznikami, sąsiadami bądź strategicznymi partnerami. Przedstawione zostają przeszłe relacje Japonii z: Federacją Rosyjską, Stanami Zjednoczonymi, Chińską Republiką Ludową, obiema Koreami, Indiami, Stowarzyszeniem Narodów Azji Południowo-Wschodniej (ASEAN) oraz Unią Europejską. Nie zapomniano przy tym o wskazaniu wpływu niedawnych wydarzeń na stosunki pomiędzy wspomnianymi podmiotami międzynarodowymi.

Książka zawiera jednak pewne błędy merytoryczne, mankamenty, a także źle wyciągnięte wnioski. Przykładowo Hu Jintao, bądź inni przywódcy chińscy, tytułowani są w wielu miejscach jako prezydenci zamiast przewodniczący ChRL, jak przyjęto stosować w dyskursie naukowym. Do tego warto jeszcze dodać niepotrzebne stosowanie terminów anglojęzycznych (np. Ainu, Ryukyuan) pomimo istnienia ich polskich odpowiedników, a także posługiwanie się uproszczeniami, jak chociażby przy jednoznacznym zaklasyfikowaniu Riukiuańczyków jako Okinawiańczyków*. Ponadto autorzy przytaczając określone dane statyczne obrazujące bądź przybliżające omawiany problem, nie zawsze byli w stanie wskazać źródło, z którego zaczerpnęli dane. Wśród pozytywnych aspektów tej pozycji z pewnością warto wymienić szeroki zakres tematyczny książki obejmujący zarówno kwestie związane z polityką wewnętrzną czy zagraniczną, jak i ogólną charakterystykę społeczno-gospodarczą kraju. Połączenie ze sobą wszystkich tych elementów pozwala na dostarczenie bardzo uszczegółowionego obrazu Japonii i może wzbudzić zainteresowanie studentów do odkrywania poszczególnych aspektów odnoszących się do tego regionu. Na duży plus zasługują także zamieszczone na końcu każdego z rozdziałów zagadnienia do dyskusji, które mogą być wykorzystywane przez dydaktyków w trakcie zajęć ze studentami. Jeśli podjąć się oceny wkładu każdego z autorów i jakości wykonania przez nich poszczególnych części książki, to zarówno pod względem merytorycznym, jak i doboru treści oraz źródeł, najlepiej zostały przygotowane rozdziały przez dr hab. Karola Żakowskiego z Wydziału Studiów Międzynarodowych i Politologicznych Uniwersytetu Łódzkiego. Tutaj należałoby wskazać chociażby treści zawarte w „Uwarunkowaniach instytucjonalnych” (ss. 89-114) czy „Koncepcji polityki zagranicznej Japonii” (ss. 115-132) znajdujących się w drugiej części recenzowanej książki.

Reasumując, „Polityka zagraniczna Japonii”, promowana przez twórców i wydawnictwo jako podręcznik akademicki, wydaje się spełniać swoje założenie dydaktyczne i pozwala na zapoznanie się studentów z umiejscowieniem Japonii na arenie międzynarodowej. Podział zastosowany przez twórców umożliwia bliższe przyjrzenie się społecznym, politycznym i gospodarczym ujęciom determinującym również rolę, jaką Japonia ma do odegrania nie tylko w regionie, lecz także i względem całego świata. To pozycja szczególnie istotna, zwłaszcza, że poza objaśnieniem wielowymiarowości polityki zagranicznej tego kraju oraz wpływu wartości kulturowych na jego kształt, wskazuje się również na niedawne wydarzenia z udziałem podmiotów zagranicznych. Co ciekawe, z punktu widzenia japońskiej polityki zagranicznej i zmian, jakie w niej zachodziły w różnych okresach historycznych, ciekawym uzupełnieniem dla recenzowanej publikacji jest „Japońska polityka zagraniczna, 1895-1945” (Wydawnictwo Arcana). Książka Jakuba Polita odwołuje się do wydarzeń, jakie miały miejsce m.in. w okresie Odnowy Meiji, Taishō oraz II wojny światowej i drugiej wojny chińsko-japońskiej.

____________

Polityka zagraniczna Japonii

Autor: Agata Wiktoria Ziętek, Karol Żakowski, Olaf Pietrzyk

Wydawnictwo: Wydawnictwo Uniwersytetu im. Marie Curie-Skłodowskiej w Lublinie

Miejsce i rok wydania: Lublin 2018

* O tym fakcie wspomina Stanisław Meyer w artykule zatytułowanym „Japońskie mniejszości etniczne. Przegląd wybranych zagadnień” opublikowanym w Etniczność w Azji Wschodniej, Rocznik Azja-Pacyfik, Tom XV (2012), s. 11-32.

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

Abe   literatura  

NASZE ARTYKUŁY

Serce Kiusiu – Fukuoka

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Kitsune - japońskie lisy

Komu macha maneki-neko?

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy