Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Kultura CZYM JEST KIMONO W DZISIEJSZYM ŚWIECIE? – RECENZJA 1. TOMU KSIĄŻKI ANNY BIELAK „ZROZUMIEĆ KIMONO”

Okładka książki; źródło: Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha

25.10.2019 | 12:49
Autor: Olimpia Widowska-Wielandt

Bogata w aktualne informacje publikacja, która przybliża strukturę kimona, jego historię oraz miejsce we współczesnej Japonii i na świecie.

Na rodzimym rynku wydawniczym niewiele jest książek dotykających tematu tradycyjnego japońskiego stroju, jakim jest kimono. Jedyną publikacją poświęconą mu całkowicie jest niewielka monografia Barbary Zaborowskiej zatytułowana „Kimono. Jego dzieje i miejsce w kulturze japońskiej”. Książka „Zrozumieć kimono” Anny Bielak wydaje się więc wychodzić naprzeciw polskim czytelnikom, dając im możliwość uzyskania wiedzy na temat kimon bez konieczności sięgania po zagraniczne publikacje. Autorka jest licencjonowaną nauczycielką kitsuke, czyli sztuki zakładania kimona, i od lat prowadzi projekty związane z promowaniem tego stroju, należy się więc spodziewać solidnej dawki wiedzy i rzetelnego jej opracowania.

Recenzowana książka jest pierwszym tomem serii, zatytułowanym „Kultura zaklęta w stroju”. Na samym początku rzuca się w oczy staranne wydanie, a także liczne i bardzo dobrej jakości zdjęcia oraz ilustracje, bez których publikacja tego typu byłaby niepełna. Książka podzielona jest na kilka części, które przybliżają historię kimona, proces jego powstawania i miejsce we współczesnym świecie, a także dostarczają informacji pomagających w samodzielnym zaopatrzeniu się w ten strój i niezbędne dodatki. Należy jednak zauważyć, że autorka koncentruje się na kimonach damskich, męskie pojawiają się raczej jako uzupełnienie wiedzy.

Część pierwsza książki omawia aspekty „techniczne”, takie jak elementy kimona, sposób jego powstawania, począwszy od tanmono, czyli zwoju materiału przeznaczonego na kimono, poprzez szycie i dopasowywanie ubioru do klienta, aż do jego ostatecznej wersji. Choć, jak można się przekonać w trakcie lektury, wersja „ostateczna” nie zawsze oznacza brak możliwości dalszych modyfikacji. Czytelnik dowie się tutaj także, z jakimi wyzwaniami muszą mierzyć się osoby szyjące ten strój, zatem może to być dobry wstęp do pracy dla tych, którzy chcieliby spróbować stworzyć własne kimono. Zrozumienie tematu ułatwiają zamieszczone w tej części grafiki i zdjęcia.

Jeden z rysunków ukazujący ewolucję kimonaJeden z rysunków prezentujących ewolucję kimona

Kolejne trzy części opowiadają historię kimona i podejście do tego stroju w różnych okresach czasu. Choć na początku autorka zaznacza, że nie jest to główny temat książki, poświęca mu sporą część swojej publikacji. Dzięki temu czytelnik może dowiedzieć się, jak kimono kształtowało się przez wieki, począwszy od wielowarstwowych strojów arystokratek i ubiorów niższych warstw społecznych ery Heian, poprzez liczne zmiany struktury i wzornictwa następujące w kolejnych okresach, aż do współczesności. Jednym z ciekawych przykładów jest historia pojawienia się w Japonii zachodnich ubiorów oraz ich „starcie” z kimonem, co zaowocowało nowymi stylizacjami, których głównym elementem pozostał ten japoński strój. Bielak zwraca też uwagę na różne podejścia do roli kimona w XX wieku – czy powinno być zakładane tylko i wyłącznie w tradycyjny, obwarowany wieloma regułami sposób i na specjalne okazje, czy może nie jest to najlepszy pomysł. Zauważa również skrajne wykorzystanie kimon, na przykład do celów propagandowych czy też chęć kształtowania przez nie charakteru Japonek, jako idealnych żon i matkek, w ciszy znoszących niewygodę (ubrania) i cierpienie.

Dwie następne części książki koncentrują się na roli i postrzeganiu kimona we współczesnym świecie i rozważaniach o jego przyszłości. Czytelnik dowie się tu o sezonowości wzorów i dodatków, warstwowości kimon, ich stylistyce oraz o japońskim „miejskim chic”, czyli nieoczywistej elegancji iki. Autorka opisuje, jakie zmiany wymogła teraźniejszość na producentach, projektantach i dostawcach i jak niektórzy z nich zaczęli wykorzystywać dobrodziejstwa dzisiejszych czasów, typu Internet, lub tworzyć takie kimona, które mają szansę być wciąż atrakcyjne w zmieniającym się świecie. Bielak podpowiada również, gdzie warto szukać, chcąc zaopatrzyć się w kimono i nie zbankrutować oraz w jakich japońskich czasopismach można znaleźć inspiracje. Jako że książka została wydana niedawno, informacje te są cały czas aktualne i mogą stanowić doskonały punkt wyjściowy do zgłębiania wiedzy o kimonach. Autorka wymienia też okazje i święta, na które współcześni Japończycy i Japonki zakładają kimona, a także mniej formalne wydarzenia, podczas których ten ubiór również się sprawdzi. Warto zwrócić uwagę, że niekoniecznie trzeba w tym celu lecieć do Japonii – na całym świecie organizowane jest wywodzące się z Kraju Kwitnącej Wiśni Kimono de Jack, w ramach którego wielbiciele kimon spotykają się po to, aby ten strój założyć. Na jednym ze zdjęć można nawet zobaczyć uczestników polskiej edycji wydarzenia.

W ostatniej części książki, zatytułowanej „Własna szafa z kimonami”, Bielak pozwala uczynić pierwsze kroki na drodze skompletowania prywatnej kolekcji. Omawia w niej rodzaje kimon i pasów obi oraz dodatki, które są niezbędne, aby uzyskać odpowiedni wygląd. Podpowiada, na co zwrócić uwagę, kupując kimono na daną porę roku i pokazuje, że czasami warto pobawić się stylizacjami, a nawet odejść nieco od tradycji (byle nie zbyt daleko), by osiągnąć interesujący efekt. Wydaje się jednak, że jest to zaledwie wstęp do rozległej tematyki noszenia kimona i zostawia po sobie lekki niedosyt, choćby w postaci pytania, na jakie przykładowe okazje można dany rodzaj kimona założyć. Pozostaje liczyć, że temat ten zostanie rozbudowany w kolejnych tomach.

Przykładowa stylizacja na zimęPrzykładowa stylizacja na zimę

Książka Anny Bielak z pewnością ucieszy wszystkie osoby chcące zgłębić tematykę narodowego stroju Japonii, zarówno z punktu widzenia historycznego, jak i współczesnego, a także tych, którym kimono nie jest obce, ale pragną poukładać swoją wiedzę. Inspirację do dalszej pracy mogą tu znaleźć również projektanci i twórcy strojów, których fascynuje estetyka Kraju Kwitnącej Wiśni. Dociekliwi docenią też bibliografię, z włączeniem źródeł internetowych. Warto jednak wspomnieć, że choć publikacja jest napisana w sposób bardzo przystępny, wymaga ona od czytelnika pewnego skupienia. Wiele pojęć związanych z kimonami (takich jak karieba, tanmono, haneri) nie ma odpowiedników w języku polskim. Autorka wprowadza je i objaśnia w początkowych rozdziałach, a następnie konsekwentnie ich używa. Pomocą służy zamieszczony na końcu książki słowniczek.

Jeśli chodzi o minusy publikacji, to najbardziej rzuca się w oczy – jak wspomniałam wcześniej – niewielka ilość informacji dotyczących kimon męskich. Zainteresowani tym tematem panowie muszą siegnąć do innych źródeł lub być może poczekać na kolejne tomy tej serii. Warto byłoby również dodać krótką informację o niektórych osobach, pojawiających się na kartach książki, jako że niezwiązany z kimonami czytelnik nie ma pojęcia, kim są i dlaczego właśnie ich opinie czy spostrzeżenia są tutaj zamieszczone. Uważne oko dostrzeże też literówki i drobne błędy, które jednak nie wpływają na odbiór całości i z pewnością zostaną skorygowane w kolejnych wydaniach.

Czym jest więc kimono? Po przeczytaniu recenzowanej książki czytelnik zapewne dojdzie do wniosku, że najlepiej opisać to słowami autorki: „odpowiedź będzie zależała od tego, kto odpowiada”.

___

Zrozumieć kimono. Tom 1: Kultura zaklęta w stroju
autor: Anna Bielak
Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha, Kraków 2019

SYLWETKA AUTORA

TAGI:

kimono   kultura  

NASZE ARTYKUŁY

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Kitsune - japońskie lisy

Komu macha maneki-neko?

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy