Cała Japonia w jednym miejscu!
Najświeższe wiadomości, artykuły i ciekawostki

ISSN 2450-3193

Kultura CZAR OPAKOWAŃ. FOTORELACJA Z WYSTAWY „SZKODA WYRZUCIĆ!”

Na wystawie, źródło: Japonia-Online

16.02.2017 | 11:09
Autor: Anna Bielak

Co sprawia, że japońskie opakowania są tak atrakcyjne, że aż szkoda je wyrzucić do kosza? Przez świat dawnych i współczesnych opakowań prowadzi wystawa przygotowana przez Muzeum Manggha.

Trwającą w Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej Manggha wystawa „Szkoda wyrzucić! Design japońskich opakowań” przygotowały dwie kuratorki: Ewa Machotka, która wykłada sztukę i kulturę wizualną Japonii na Uniwersytecie w Lejdzie, oraz Katarzyna J. Cwiertka, profesor w Katedrze Japonii Nowożytnej na Uniwersytecie w Lejdzie. Udało im się stworzyć spójną, a przy tym zróżnicowaną propozycję, której myślą przewodną jest pakowanie przedmiotów w Japonii. Cała ekspozycja została umownie podzielona na 3 części tematyczne: „Artystyczna Japonia”, „Alchemia codzienności” oraz „Ozdobione intencje”, co pozwala przyjrzeć się różnym aspektom japońskiej sztuki tworzenia opakowań. Niestety wchodząc na wystawę, która skonstruowana jest wokół centralnego punktu, odwiedzający nie wie, w którą stronę powinien się kierować. Niezależnie od tego, czy pójdzie w prawo, czy w lewo, ma możliwość obejścia wystawy na około, jednak niewątpliwie chronologiczne oglądanie prezentowanych przedmiotów ma pewne znaczenie dla odbioru i zrozumienia całości ekspozycji, a z uzyskanych przez nas informacji wynika, że większość odwiedzających odruchowo obiera odwrotny kierunek.

Odwiedzających przed wejściem na wystawę witają przedmioty pięknie zapakowane w tradycyjne chusty furoshiki oraz informacja o ekspozycji; źródło: „Japonia-Online”

Wejście na wystawę z tytułem i jedną z gablot. Stąd można pójść w prawo albo w lewo; źródło: „Japonia-Online”

A w gablocie przy wejściu piękne jesienne opakowania kosmetyków i perfum Shiseido; źródło: „Japonia-Online”

Oglądanie warto rozpocząć więc kierując się w prawo do „Artystycznej Japonii”, która umożliwia odwiedzającemu rzut oka na tradycyjne podejście do pakowania i przechowywania przedmiotów  wywodzące się z okresu, zanim w Japonii pojawiły się zachodnie technologie i materiały, a z nimi nowe możliwości i wzornictwo. Choć przedmiotów nie jest wiele, tę część zaplanowano jako dość zróżnicowaną, można więc zobaczyć zarówno naczynia i przedmioty mające pełnić funkcję ozdobną (np. lakowane pudełko), jak i takie, które miały przede wszystkim chronić zawartość (np. pudełko na chaire, czyli ceramiczny pojemnik na herbatę).

Część wystawy poświęcona tradycji; źródło: „Japonia-Online”

Lakowana szkatułka z motywem chryzantem; źródło: „Japonia-Online”

Choć wiele rzeczy znacząco zmieniło się w ciągu ostatniego wieku, dzięki temu atrakcyjnemu wstępowi do dalszej części ekspozycji można się przekonać, że tradycyjne podejście ma nadal znaczący wpływ nie tylko na globalną percepcję japońskiej kultury, ale i na inspiracje kreujące japońskie opakowania w XXI wieku. Bardzo trafnym pomysłem wydaje się przedstawienie zmian technologicznych na konkretnym przykładzie, którym w tym przypadku są naczynia na sake: od pierwszych, ceramicznych, przez szklane, po te jednorazowego użytku.

Ceramiczne naczynie na sake; źródło: „Japonia-Online”

Różne naczynia do przechowywania sake; źródło: „Japonia-Online”

Zarówno w tej pierwszej, jak i w pozostałych częściach wystawy na ścianach znaleźć można opisy, które uzupełniają podpisy samych obiektów. Warto jednak mieć na uwadze, że są one niedługie, co musi prowadzić do pewnych uproszczeń. Przykładowo jeden z nich przedstawia tradycyjne formy pakowania przedmiotów jako formy z czasów minionych, a przecież w przypadku wysokiej jakości towarów, szczególnie tych związanych z tradycyjnymi japońskimi sztukami, te same techniki nadal są spotykane i stosowane – np. w przypadku wartościowych czarek czy pojemniczków na herbatę używanych w japońskiej ceremonii herbacianej.

Chaire ze swoim jedwabnym ubrankiem i tradycyjnym pudełkiem wykonanym z drewna paulowni; źródło: „Japonia-Online”

Pozostałe dwie części wystawy skupiają się na współczesności. „Ozdobione intencje” dotyczy dekoracyjnych opakowań przedmiotów, które dom towarowy Mitsukoshi oferuje jako przeznaczone na prezenty. Skąd taki wybór? W towarzyszącym wystawie folderze możemy przeczytać:

Prezenty stanowią jedną z podstawowych form konsumpcji w Japonii, a przychody z ich sprzedaży mają szczególne znaczenie dla domów towarowych. Podstawową funkcją „ozdabiania” upominków jest mistyfikowanie komercyjnych powiązań kojarzonych z ich zakupem.

„Alchemia codzienności” to wyróżniona różem część ekspozycji, która prezentuje wybrane przedmioty spośród nagrodzonych w przeprowadzanym co dwa lata przez Japońskie Stowarzyszenie Wzornictwa Opakowań konkursie designu opakowań. Ekspozycję urozmaica niedługi film, na którym można obejrzeć krótki materiał na temat pakowania prezentów po japońsku w papier czy chustę furoshiki.

Część wystawy „Ozdobione intencje”; źródło: „Japonia-Online”

Zestaw upominkowy z zieloną herbatą. Zaprojektowany dla domu handlowego Mitsukoshi, ze wzorem będącym reprodukcją okładek czasopism Mitsukoshi Taimusu (1913) i Mitsukoshi (1916); źródło:„ Japonia-Online”

Opakowanie zestawu upominkowego z piwem z reprodukcją drzeworytu, zaprojektowane dla domu handlowego Mitsukoshi; źródło: „Japonia-Online”

Czytając zapowiedź wystawy można się spodziewać, że wśród prezentowanych przedmiotów znalazło się wiele pięknie dopracowanych opakowań, w których wartość ozdobna zdaje się nie mniej ważna niż ich funkcja praktyczna. Szczęśliwie wystawa zdaje się spełniać te oczekiwania. Wiele z prezentowanych opakowań rzeczywiście mogłoby być po prostu szkoda wyrzucić.

Część ekspozycji „Alchemia codzienności”; źródło: „Japonia-Online”

Opakowanie przeznaczonych na prezent produktów rybnych Yamaya Kirari; źródło: „Japonia-Online”

Opakowanie zestawu upominkowego słodyczy ZEN Kashoin; źródło: „Japonia-Online”

Opakowania kulek ryżowych z serii LAWSON Onigiriya „Furusato no umai!”; źródło: „Japonia-Online”

Opakowanie kulki ryżowej z nadzieniem z wieprzowiny; źródło: „Japonia-Online”

Butelki sake Echigo „Tsurukame hisetsu no sake”; źródło: „Japonia-Online”

Dodatkowym, ciekawym uzupełnieniem ekspozycji są bogato ilustrowane zdjęciami opakowań książki, które można swobodnie przeglądać.

Książki udostępnione dla zwiedzających; źródło: „Japonia-Online”

Warto wspomnieć o bardzo przyjaznej dla oka aranżacji ekspozycji, za którą odpowiadał artysta malarz i kaligraf Masakazu Miyanaga. Ciekawym elementem całości jest w tym kontekście przestrzeń wydzielona czterema ścianami po środku ekspozycji, poświęcona artystycznej instalacji filmowej dokumentującej preformance Yoshinoriego Niwy: zwykłe czynności związane m.in. z robieniem zakupów. Sam Niwa tak komentuje swoją instalację:

Uciekam tu od powtarzanego codziennie doświadczenia konsumpcji i posiadania, a przez dyskomfort wynikający z tego działania ingeruję w strukturę społeczną. Poprzez tę instalację chcę, by ludzie poczuli, że to błędne koło, i zastanowili się nad rzeczywistością, w której żyją. Co my właściwie konsumujemy? Co w ostatecznym rozrachunku zyskujemy?

Pomimo tego, że element ten łamie konwencję wystawy, jest tak nieinwazyjnie wkomponowany w całość, że stanowi raczej ciekawostkę uzupełniającą ekspozycję niż burzącą jej spójność.

Znajdująca się po środku ekspozycji część z filmową instalacją; źródło: „Japonia-Online”

„Szkoda wyrzucić!” można oglądać w Krakowie do 26 lutego, jednak – jak poinformowała nas koordynatorka wystawy Malwina Wójcik – jeszcze w tym roku ekspozycja ma zagościć w Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie, a później prawdopodobnie także w Nowym Jorku. Warto więc śledzić dalsze losy ekspozycji, a także pamiętać o połączonej z katalogiem publikacji na temat designu japońskich opakowań, której recenzję można znaleźć także na łamach dziennika „Japonia-Online”.

SYLWETKA AUTORA

NASZE ARTYKUŁY

Różne oblicza Tennōji

NAJPOPULARNIEJSZE ARTYKUŁY

Komu macha maneki-neko?

Kitsune - japońskie lisy

PATRONUJEMY

PARTNERZY

Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy
Partnerzy